Shloka 32
Bhāgīrathī-tīra-śauca, Kurukṣetra-gamana, and Śatayūpa-āśrama-dīkṣā (गङ्गातीरशौच–कुरुक्षेत्रगमन–शतयूपाश्रमदीक्षा)
भो भो राजजन्न दग्धव्यमेतद् विदुरसंज्ञकम् । कलेवरमिहैवं ते धर्म एब सनातन:,अब दिद्दान् धर्मराजने वहीं विदुरके शरीरका दाह-संस्कार करनेका विचार किया। इतनेहीमें आकाशवाणी हुई--“राजन्! शत्रुसंतापी भरतनन्दन! इस विदुर नामक शरीरका यहाँ दाह-संस्कार करना उचित नहीं है; क्योंकि वे संन्यास-धर्मका पालन करते थे। यहाँ उनका दाह न करना ही तुम्हारे लिये सनातन धर्म है। विदुरजीको सान्तानिक नामक लोकोंकी प्राप्ति होगी; अतः उनके लिये शोक नहीं करना चाहिये”
vaiśampāyana uvāca | bho bho rājan na dagdhavyam etad vidura-saṃjñakam | kalevaram ihaivaṃ te dharma eṣa sanātanaḥ ||
قال فَيْشَمْبايَنَة: «أيها الملك، لا تُحرق هنا هذا الجسدَ المعروف باسم فيدورا. ففي هذه الحال، يكون الامتناع عن إحراقه هو القاعدة الأزلية للدارما بالنسبة إليك».
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Dharma is not merely a fixed ritual routine; it can require restraint from customary acts when higher religious status or context applies. Here, the instruction frames non-cremation as the ‘sanātana’ (authoritative, enduring) dharma for the king in this specific case, aligning conduct with Vidura’s renunciant standing.
As the king considers performing Vidura’s cremation, an authoritative injunction is voiced (reported by Vaiśampāyana): Vidura’s body should not be burned there. The verse functions as a direct prohibition and a dharma-guideline governing the king’s response to Vidura’s passing.