धृतराष्ट्र-सत्कारः तथा श्राद्ध-दाने नियमनम् | Honoring Dhṛtarāṣṭra and Regulating Śrāddha-Gifts
विपरीतकश्न मे शत्रुर्नियम्यश्न भवेन्नर: । राजा युधिष्ठिर बड़े दयालु थे। वे सदा प्रसन्न रहकर अपने भाइयों और मन्त्रियोंसे कहा करते थे कि “ये राजा धृतराष्ट्र मेरे और आपलोगोंके माननीय हैं। जो इनकी आज्ञाके अधीन रहता है, वही मेरा सुहृद् है। विपरीत आचरण करनेवाला मेरा शत्रु है। वह मेरे दण्डका भागी होगा
viparītakaśna me śatrur niyamyaśna bhaven naraḥ |
قال فايشَمبايانا: «من خالف أمري فهو عدوي؛ وأما من كفَّ نفسه وعاش في ظلّ الانضباط فإنه يصير (حقًّا) رجلًا مستقيمًا». وفي هذا السياق كان يودهيشثيرا—المعروف بالرحمة والثبات—يكرر توجيهه لإخوته ووزرائه أن يجلّوا الملك دريتاراشترا بوصفه شيخًا مهيبًا؛ فمن بقي مطيعًا لتوجيهاته عُدَّ من أولياء يودهيشثيرا، ومن سلك خلاف ذلك عومل كخصم واستحق العقاب.
वैशम्पायन उवाच
The verse and its narrative frame teach that social and political harmony depends on self-restraint (niyama) and obedience to rightful, respected authority—especially honoring elders. Acting contrary to such authority is treated as hostility and invites punishment, underscoring dharma in governance.
After the war, Yudhiṣṭhira instructs his brothers and ministers to treat King Dhṛtarāṣṭra as a venerable superior. He declares that those who follow Dhṛtarāṣṭra’s commands are his friends, while those who oppose them are his enemies and will face royal discipline.