Shloka 57

सा तथेति प्रतिश्रुत्य यातुधानी स्वरूपिणी । जगाम तद्‌ वन यत्र विचेरुस्ते महर्षय:,राजाकी यह आज्ञा पाकर यातुधानीने “तथास्तु” कहकर इसे स्वीकार किया और जहाँ वे महर्षि विचरा करते थे, उस वनमें चली गयी

sā tatheti pratiśrutya yātudhānī svarūpiṇī | jagāma tad vana yatra vicerus te maharṣayaḥ ||

قال بهيشما: «لمّا وعدت قائلةً: “ليكن كذلك”، مضت اليَاتُودهاني—القادرة على اتخاذ الأشكال كما تشاء—إلى تلك الغابة التي كان الحكماء العظام من الرِّشيّات يسيحون فيها. وتُبرز هذه الحادثة أنّ الكلمة الموعودة تُطلق الفعل، وأنّ النيّة إذا دخلت مجال السادة الزهّاد استدعت محاكمة الدَّرما وما يتبعها من عاقبة.»

साshe
सा:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तथाthus/so
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
प्रतिश्रुत्यhaving promised/assented
प्रतिश्रुत्य:
TypeVerb
Rootप्रति-श्रु (धातु)
Formल्यप् (क्त्वान्त/absolutive), कर्तरि, अव्ययभाव (पूर्वकाले)
यातुधानीthe demoness/witch
यातुधानी:
Karta
TypeNoun
Rootयातुधानी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स्वरूपिणीin her own form/true form
स्वरूपिणी:
TypeAdjective
Rootस्वरूपिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
जगामwent
जगाम:
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथम, एकवचन, कर्तरि
तत्that
तत्:
Karma
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वनम्forest
वनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
विचेरुःwandered/roamed
विचेरुः:
TypeVerb
Rootवि-चर् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथम, बहुवचन, कर्तरि
तेthose/they
ते:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
महर्षयःgreat sages
महर्षयः:
Karta
TypeNoun
Rootमहर्षि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
Y
yātudhānī
M
maharṣayaḥ (great sages)
V
vana (forest)

Educational Q&A

The verse highlights the ethical weight of a promise (pratiśruti): once assent is given—“tathā”—one is bound to act, and actions directed toward the realm of sages are especially subject to dharmic evaluation and resultant consequences.

A shape-shifting yātudhānī agrees to an instruction/request (“tathā iti”) and proceeds to the forest where great sages customarily roam, setting up the next development involving the ascetics’ domain.