Shloka 104
Puṣkara-Śapatha Itihāsa (Agastya–Indra Dispute at the Tīrthas) | पुष्कर-शपथ-आख्यानम्
Devanagari script
शुन:सख उवाच सकृदुक्त मया नाम न गृहीतं त्वया यदि । तस्मात् त्रिदण्डाभिहता गच्छ भस्मेति मा जिरम्
Translation
قال شونَهْسَخا: «لقد ذكرتُ اسمي مرةً واحدة؛ فإن لم تقبليه بعدُ، فبسبب هذا التفريط تَلَقَّي ضربةَ تري-دَنْدَا (العصا الثلاثية) خاصتي، واصيري رمادًا في الحال—ولا إبطاء.»
Word by Word
शुनःसखःŚunaḥsakha (a proper name), the speaker
शुनःसखः:
Karta
TypeNoun
Rootशुनःसख (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid/spoke
उवाच:
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
FormPerfect (लिट्), Third, Singular
सकृत्once
सकृत्:
TypeIndeclinable
Rootसकृत् (अव्यय)
उक्तम्said/uttered
उक्तम्:
Karma
TypeVerb
Rootवच् (धातु) → उक्त (कृदन्त)
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
मयाby me
मया:
Karana
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Form—, Instrumental, Singular
नामname
नाम:
Karma
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
गृहीतम्accepted/taken
गृहीतम्:
Karma
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु) → गृहीत (कृदन्त)
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
त्वयाby you
त्वया:
Karana
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Form—, Instrumental, Singular
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
तस्मात्therefore/from that (reason)
तस्मात्:
Apadana
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Form—, Ablative, Singular
त्रिदण्डाभिहताstruck by the tri-daṇḍa (threefold staff)
त्रिदण्डाभिहता:
TypeAdjective
Rootत्रिदण्ड + अभिहत (कृदन्त)
FormFeminine, Nominative, Singular
गच्छgo
गच्छ:
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
FormImperative (लोट्), Second, Singular
भस्मinto ashes / to ash-state
भस्म:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभस्मन् (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative, Singular
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
माdo not
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा (अव्यय/निषेध)
जिरम्delay/linger (long)
जिरम्:
TypeIndeclinable
Rootजिर (प्रातिपदिक; अव्ययीभाववत् प्रयोग)
Speaker
शुन:सख उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes