Shloka 25
गोप्रदानगुणाः तथा कपिलागोविधानम्
Merits of Cow-Gift and the Origin-Account of Kapilā Cows
वैश्यस्यैते यदि गुणास्तस्य पठचशतं भवेत् । शूद्रस्यापि विनीतस्य चतुर्भागफलं स्मृतम्,यदि वैश्यमें भी उपर्युक्त गुण हों तो उसे भी एक गोदान करनेपर ब्राह्मणकी अपेक्षा (आधे भाग) पाँच सौ गौओंके दानका फल मिलता है और विनयशील शूद्रको ब्राह्मणके चौथाई भाग अर्थात् ढाई सौ गौओंके दानका फल प्राप्त होता है
vaiśyasyāite yadi guṇās tasya pañcaśataṁ bhavet | śūdrasyāpi vinītasya caturbhāgaphalaṁ smṛtam |
قال بهيشما: «إن كان الفيشيا (Vaiśya) متصفًا بهذه الفضائل نفسها، عُدَّ له من الثواب خمسُ مئة (بقرة)، وإن كان الفعل الظاهر لا يتجاوز التصدّق ببقرة واحدة. وأما الشودرَ (Śūdra) المهذّب المنضبط المتواضع، فثمرته تُذكر على أنها ربعُ النصيب—أي ما يعادل مئتين وخمسين بقرة. والمقصود أن خُلُقَ المُعطي—ضبط النفس، والتواضع، وحسن السلوك—يُعظّم القيمة الروحية للصدقة فوق مقدارها المادي.»
पितामह उवाच
Educational Q&A
The merit of a gift is not determined only by the object given, but by the giver’s inner virtues and discipline; ethical refinement increases the spiritual fruit even for those outside the Brahmin class.
In Bhīṣma’s instruction on dāna-dharma in the Anuśāsana Parva, he explains graded results of cow-gifting: a virtuous Vaiśya gains merit equated to five hundred cows, and a humble, well-disciplined Śūdra gains a quarter-share of the Brahmin-standard merit (stated as two hundred and fifty cows in the received explanation).