Shloka 156
Gopradāna-phalasaṃprāpti: Nāciketa’s Vision of Vaivasvata’s Realms (गोप्रदानफलसम्प्राप्तिः — नाचिकेतोपाख्यानम्)
तस्मात् पानीयदानाद् वै न परं विद्यते क्वचित् । मनीषी पुरुषोंने अन्नको ही मनुष्योंका प्राण बताया है। पुरुषसिंह! सब प्रकारका अन्न (खाद्य पदार्थ) जलसे ही उत्पन्न होता है; अत: जलदानसे बढ़कर दूसरा कोई दान कहीं नहीं है
tasmāt pānīya-dānād vai na paraṁ vidyate kvacit | manīṣī puruṣo 'nne hi manuṣyāṇāṁ prāṇam āha | puruṣa-siṁha! sarva-prakāram annaṁ (khādya-padārthāḥ) jalenaiva utpadyate; ataḥ jala-dānāt baḍhkaraṁ dvitīyaṁ dānaṁ kvāpi na vidyate |
يُعلن بهيشما أنّه لا صدقةَ تعلو على صدقة الماء. فقد علّم الحكماء أنّ الطعام هو حياة البشر نفسها؛ ولما كان كلُّ طعامٍ إنما ينشأ من الماء، يا خير الرجال، فلا توجد في أي موضعٍ صدقةٌ أعظم من بذل الماء. وفي هذا الإرشاد الأخلاقي يرفع بهيشما التصدّق بالماء إلى مرتبة الفعل المؤسِّس للدَّرما، لأنه يحفظ الحياة من أصلها.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that giving water is the highest form of charity because water is the basis of all food and thus directly sustains life; supporting life at its source is presented as supreme dharma.
In Anushasana Parva, Bhishma is instructing Yudhiṣṭhira on dharma and charitable duties; here he emphasizes the ethical priority of pānīya-dāna (donating water) as unmatched among gifts.