Shloka 2
Nṛga-upākhyāna: Brāhmaṇa-sva and the Consequence of Misappropriated Gift-Cattle (कृकलास-रूपे नृगोपाख्यानम्)
भीष्म उवाच उपानहीौ प्रयच्छेद् यो ब्राह्मणे भ्य: समाहित: । मर्दते कण्टकान् सर्वान् विषमान्निस्तरत्यपि,भीष्मजीने कहा--युधिष्ठिर! जो एकाग्रचित्त होकर ब्राह्मणोंके लिये जूते दान करता है, वह सब कण्टकोंको मसल डालता है और कठिन विपत्तिसे भी पार हो जाता है। इतना ही नहीं, वह शत्रुओंके ऊपर विराजमान होता है। प्रजानाथ! उसे जन्मान्तरमें खच्चरियोंसे जुता हुआ उज्ज्वल रथ प्राप्त होता है
bhīṣma uvāca | upānahau prayacched yo brāhmaṇebhyaḥ samāhitaḥ | mardate kaṇṭakān sarvān viṣamān nistaraty api |
قال بهيشما: «يا يودهيشثيرا، من يهب النعال للبرهمنة بقلبٍ مجموعٍ وعزمٍ حاضر، يسحق كلَّ “الشوك” (العوائق) ويعبر حتى الشدائد الوعرة. ويرتفع فوق أعدائه؛ وفي ميلادٍ لاحق ينال مركبةً بهيّة—عربةً فاخرةً مشدودةً إلى بغال.»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches the dharmic value of dāna: giving practical support (here, footwear) to worthy recipients with a focused, sincere mind yields protection from obstacles and helps one overcome hardships; it also brings favorable karmic results in future lives.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on duties and the fruits of various gifts. Here he describes the specific merit (phala) of donating footwear to Brāhmaṇas—symbolically removing ‘thorns’ from one’s path and ensuring success and auspicious future attainments.