Shloka 16
दैव–पुरुषकार-प्रश्नः
Daiva–Puruṣakāra Inquiry: Fate and Human Effort
शौचेन लभते विे्र: क्षत्रियो विक्रमेण तु । वैश्य: पुरुषकारेण शूद्र: शुश्रूषया श्रियम्,ब्राह्मण शौचाचारसे, क्षत्रिय पराक्रमसे, वैश्य उद्योगसे तथा शूद्र तीनों वर्णोकी सेवासे सम्पत्ति पाता है
śaucena labhate vipraḥ kṣatriyo vikrameṇa tu | vaiśyaḥ puruṣakāreṇa śūdraḥ śuśrūṣayā śriyam ||
قال بهيشما: «ينال البراهمن الرفاه بالصفاء والطهارة وحسن السلوك المنضبط؛ ويناله الكشاتريا بالشجاعة والبأس؛ ويناله الفيشيا بالكدّ والسعي في التجارة؛ ويناله الشودرا بالخدمة المخلصة. وهكذا يبلغ كلُّ نظامٍ اجتماعيٍّ خيره بأن يلازم وسيلته اللائقة به.»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Prosperity and well-being arise when each varṇa follows its appropriate discipline: purity and right conduct for the brāhmaṇa, valor for the kṣatriya, industrious effort for the vaiśya, and devoted service for the śūdra.
In the Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs on dharma and proper conduct. Here he summarizes how different social orders are expected to pursue prosperity through their characteristic virtues and duties.