Shloka 5
Śakra–Śambara Saṃvāda: Brāhmaṇa-sevā, Anasūyā, and Vāg-bala (शक्रशम्बरसंवादः)
Devanagari script
एतत् कृत्यतमं राज्ञो नित्यमेवोपलक्षयेत् । यथा5त्मानं यथा पुत्रांस्तथैतान् प्रतिपालयेत्,राजा जिस प्रकार अपनी तथा अपने पुत्रोंकी रक्षा करता है उसी प्रकार इन ब्राह्मणोंकी भी करे। यही राजाका प्रधान कर्तव्य है; जिसपर उसे सदा ही दृष्टि रखनी चाहिये
Translation
هذا هو أوجب واجبات الملك وأعظمها، وعليه أن يلحظه على الدوام. فكما يحمي نفسه وأبناءه، كذلك ينبغي أن يحمي هؤلاء البراهمة أيضًا.
Word by Word
एतत्this (duty)
एतत्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
कृत्यतमम्most to-be-done; highest duty
कृत्यतमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootकृत्यतम (कृत्य + तमप्)
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
राज्ञःof the king
राज्ञः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Genitive, Singular
नित्यम्always
नित्यम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootनित्य
Formtrue
एवindeed; just
एव:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootएव
Formtrue
उपलक्षयेत्should observe/keep in view
उपलक्षयेत्:
Karta
TypeVerb
Rootउप-लक्ष्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
यथाas; just as
यथा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयथा
Formtrue
आत्मानम्oneself
आत्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Accusative, Singular
यथाand as
यथा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयथा
Formtrue
पुत्रान्sons
पुत्रान्:
Karma
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Accusative, Plural
तथाso; likewise
तथा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतथा
Formtrue
एतान्these (people)
एतान्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
प्रतिपालयेत्should protect/maintain
प्रतिपालयेत्:
Karta
TypeVerb
Rootप्रति-पाल्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes