Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

Aṣṭāvakra’s Visit to Kubera: Hospitality, Temptation, and the Ethics of Restraint (अष्टावक्र-वैश्रवणोपाख्यानम्)

वरिष्ठो नाम भगवांश्षाक्षुषस्प मनो: सुतः । शतक्रतोरचिन्त्यस्य सत्रे वर्षमहस्त्रिके

vaiśampāyana uvāca |

variṣṭho nāma bhagavān cākṣuṣasya manoḥ sutaḥ |

śatakrator acintyasya satre varṣa-sahasrike ||

قال فايشَمبايانا: كان هناك كائنٌ جليل يُدعى فَرِشْتَه، وهو ابنُ مانو تشاكشوشا. وفي مجلسِ القربان الذي دام ألفَ عامٍ لِشَتَكْرَتُو (إندرا) ذي القدرة التي لا تُدرَك، وُضِعَت هذه الحكاية.

वरिष्ठःVarishtha (name/person)
वरिष्ठः:
Karta
TypeNoun
Rootवरिष्ठ (वरिष्ठ-)
FormMasculine, Nominative, Singular
नामby name / named
नाम:
TypeIndeclinable
Rootनामन्
भगवान्venerable, blessed
भगवान्:
Karta
TypeAdjective
Rootभगवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
चाक्षुषस्यof Cākṣuṣa
चाक्षुषस्य:
TypeNoun
Rootचाक्षुष (चाक्षुष-)
FormMasculine, Genitive, Singular
मनॊःof Manu
मनॊः:
TypeNoun
Rootमनु
FormMasculine, Genitive, Singular
सुतःson
सुतः:
Karta
TypeNoun
Rootसुत
FormMasculine, Nominative, Singular
शतक्रतोःof Śatakratu (Indra)
शतक्रतोः:
TypeNoun
Rootशतक्रतु
FormMasculine, Genitive, Singular
अचिन्त्यस्यof the inconceivable
अचिन्त्यस्य:
TypeAdjective
Rootअचिन्त्य
FormMasculine, Genitive, Singular
सत्रेin the sacrificial session (sattra)
सत्रे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसत्र
FormNeuter, Locative, Singular
वर्षyear
वर्ष:
TypeNoun
Rootवर्ष
FormNeuter, Accusative, Singular
सहस्रिकेin the thousandfold / lasting a thousand (years)
सहस्रिके:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootसहस्रिक
FormNeuter, Locative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
V
Variṣṭha
C
Cākṣuṣa Manu
M
Manu
Ś
Śatakratu (Indra)
S
satra (long sacrificial session)

Educational Q&A

The verse frames a dharmic setting where Vedic ritual authority and lineage matter: a revered figure (Variṣṭha), rooted in Manu’s line, appears in Indra’s great satra—preparing the ground for instruction on correct sacred performance and disciplined conduct.

Vaiśampāyana introduces Variṣṭha, identified as the son of Cākṣuṣa Manu, and situates the episode at Indra’s extraordinary thousand-year sacrificial session (satra), signaling an ensuing exchange connected with ritual recitation and propriety.