Shloka 1
अत्रेः तपोबलप्रकाशः तथा च्यवनस्य सोमाधिकारः
Atri’s Illumination by Tapas; Cyavana and Soma-Entitlement
इस प्रकार श्रीमह्याभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें भोज्याभोज्यान्नकथन नामक एक सौ पैंतीसवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ १३५ ॥। षट्त्रिशर्दाधिकशततमो< ध्याय: दान लेने और अनुचित भोजन करनेका प्रायश्षित्त युधिषछ्िर उवाच उक्तास्तु भवता भोज्यास्तथाभोज्याश्व् सर्वश: । अत्र मे प्रश्रसंदेहस्तन्मे वद पितामह
yudhiṣṭhira uvāca | uktās tu bhavatā bhojyās tathābhōjyāś ca sarvaśaḥ | atra me praśna-saṃdehas tan me vada pitāmaha ||
وهكذا اكتمل الفصل الخامس والثلاثون بعد المئة، المسمّى «بيان الطعام المباح وغير المباح»، ضمن قسم دَانا-دهرما من أنوشاسانا بارفا في المهابهاراتا الموقّرة. ويبدأ الآن الفصل السادس والثلاثون بعد المئة: في الكفّارات (برَايَشْچِتّا) عن قبول العطايا وأكل الطعام غير اللائق. قال يودهيشثيرا: «يا جدّي الجليل، لقد شرحتَ على التمام ما يجوز قبوله وما لا يجوز. غير أنّ شكًّا قد نشأ في نفسي في هذا الأمر بعينه—فأزلْه عني.»
युधिषछ्िर उवाच
Educational Q&A
Ethical discernment requires clarity not only about what is permissible (bhojya) and impermissible (abhojya), but also about resolving doubts through proper inquiry to an authoritative teacher, especially in matters of purity, acceptance, and expiation (prāyaścitta).
After Bhīṣma has described permissible and impermissible foods/sources, Yudhiṣṭhira raises a remaining doubt and requests Bhīṣma, addressed as ‘Pitāmaha,’ to clarify it—setting up the discussion on expiation related to accepting gifts and improper eating.