Shloka 7
Agastya-Māhātmya and Vasiṣṭha’s Protection of the Ādityas
Khalina Daityas; Sarayū Etiology
शूद्रस्य कर्मनिष्ठायां विकर्मस्थोडपि पच्यते । ब्राह्मण: क्षत्रियो वैश्यो विकर्मस्थश्न पच्यते,जो ब्राह्मण, क्षत्रिय और वैश्य शूद्रके कर्मोमें संलग्न रहनेवाला हो, वह यदि विशिष्ट कर्म --संध्या-वन्दन आदिमें संलग्न रहनेवाला हो, तो भी नरकमें पकाया जाता है। यदि शूद्रके कर्म न करके भी वह शास्त्रविरुद्ध कर्ममें संलग्न रहता हो तो भी उसे नरककी यातना भोगनी पड़ती है
śūdrasya karmanisṭhāyāṁ vikarmastho ’pi pacyate | brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyo vikarmasthaś ca na pacyate ||
قال بهيشما: «حتى الشودرَة إذا ثبت على عمله المقرر له ثم وقع في الفِكَرْمَة (vikarma: الفعل المحرَّم) عوقِب. أمّا البرهمي أو الكشترِي أو الفيشْيَة إذا استقرّ في الفِكَرْمَة فلا يُقال إنه يُـ“يُطبَخ” في الجحيم لمجرد اتصاله بأعمالٍ على نمط الشودرَة؛ إنما الفيصل هو التزام المرء بدَرمَه الخاص أو تعدّيه إلى المحظور».
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts steadfastness in prescribed duty (svakarma/varṇa-dharma) with vikarma (prohibited conduct), warning that transgression brings suffering; ethical accountability is framed in terms of following one’s ordained duties and avoiding forbidden actions.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma is instructing Yudhiṣṭhira on dharma. Here he discusses consequences of vikarma and the importance of remaining established in one’s proper duties, using varṇa categories as the framework for the teaching.