Shloka 643
Vānaprastha-dharma and Tapas: Śiva–Umā Saṃvāda
Forest-Stage Discipline and Austerity
अनिलद्ठेषिण: शक्र गर्भस्था च्यवते प्रजा । इन्द्र! जो दुराचारी और कुलांगार पुरुष तथा जो समस्त दुराचारिणी स्त्रियाँ सूर्यकी ओर मुँह करके पेशाब करती हैं और जो लोग वायुसे द्वेष रखते अर्थात् वायुके सम्मुख मूत्रत्याग करते हैं उन सबकी छियासी वर्षोतक गर्भमें आयी हुई संतान गिर जाती है
aniladveṣiṇaḥ śakra garbhasthā cyavate prajā | indra! ye durācārī ca kulāṅgāra-puruṣāḥ tathā yāḥ samastā durācāriṇyaḥ striyaḥ sūryābhimukhāḥ kṛtvā mūtraṃ visṛjanti, ye ca vāyunā dveṣṭi, vāyu-sammukhe mūtra-tyāgaṃ kurvanti, teṣāṃ sarveṣāṃ ṣaḍaśīti-varṣotkā garbham āgatā santānaḥ patati ||
قال شَكْرَا: «إن الذين يبغضون الريح—يا إندرا—يُسقِطون ما في الأرحام. فالرجالُ ذوو السلوك الفاسد الذين يلطّخون شرف السلالة، والنساءُ المنحرفات انحرافًا تامًّا اللواتي يبلن ووجوههن نحو الشمس، وكذلك من يزدري الريح فيقضي حاجته مُواجِهًا لها—كل أولئك، يُقال، يُبتلون بإسقاط جنينٍ قد دخل الرحم، ولو بعد مُدّةٍ طويلة.»
शक्र उवाच
Educational Q&A
The verse warns that shameless, corrupt behavior and contempt toward natural/cosmic powers (especially the sun and wind) are forms of adharma, and it presents severe consequences—miscarriage of offspring—as a deterrent, emphasizing bodily discipline and reverence as ethical duties.
Śakra (Indra) is speaking in a didactic context within the Anuśāsana Parva, listing specific improper acts (urinating facing the sun or against the wind, and general immoral conduct) and stating the resulting harm to progeny, as part of a broader instruction on right conduct.