Next Verse

Shloka 1

Ādi-parva Adhyāya 97: Satyavatī’s appeal and Bhīṣma’s reaffirmation of satya

अत--#कत षण्णवतितमोब< ध्याय: महाभिषको ब्रह्माजीका शाप तथा शापग्रस्त वसु ओंके साथ गंगाकी बातचीत वैशम्पायन उवाच इक्ष्वाकुवंशप्रभवो राजा55सीत्‌ पृथिवीपति: । महाभिष इति ख्यातः सत्यवाक्‌ सत्यविक्रम:,वैशम्पायनजी कहते हैं-जनमेजय! इश्वाकु-वंशमें उत्पन्न महाभिष नामसे प्रसिद्ध एक राजा हो गये हैं, जो सत्यवादी होनेके साथ ही सत्यपराक्रमी भी थे। उन्होंने एक हजार अश्वमेध और एक सौ राजसूय यज्ञोंद्वारा देवेश्वर इन्द्रको संतुष्ट किया और उन यज्ञोंके पुण्यसे उन शक्तिशाली नरेशने स्वर्गलोग प्राप्त कर लिया

vaiśampāyana uvāca | ikṣvākuvaṃśaprabhavo rājā āsīt pṛthivīpatiḥ | mahābhiṣa iti khyātaḥ satyavāk satyavikramaḥ |

قال فايشَمبايانا: ظهر ملكٌ، سيّدُ الأرض، من نسل إكشواكو، اشتهر باسم مهابهِشا—صادقَ القول، ثابتَ البأس على أساس الصدق.

वैशम्पायनःVaishampayana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3, Singular
इक्ष्वाकु-वंश-प्रभवःborn in the Ikshvaku lineage
इक्ष्वाकु-वंश-प्रभवः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रभव
FormMasculine, Nominative, Singular
राजाking
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
आसीत्was
आसीत्:
TypeVerb
Rootअस्
FormImperfect, 3, Singular
पृथिवी-पतिःlord of the earth
पृथिवी-पतिः:
Karta
TypeNoun
Rootपति
FormMasculine, Nominative, Singular
महाभिषःMahabhisha (name)
महाभिषः:
Karta
TypeNoun
Rootमहाभिष
FormMasculine, Nominative, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
ख्यातःknown, famed
ख्यातः:
Karta
TypeAdjective
Rootख्या
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त
सत्य-वाक्truth-speaking
सत्य-वाक्:
Karta
TypeAdjective
Rootवाच्
FormMasculine, Nominative, Singular
सत्य-विक्रमःof true valor
सत्य-विक्रमः:
Karta
TypeAdjective
Rootविक्रम
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
I
Ikṣvāku dynasty
M
Mahābhiṣa
P
Pṛthivī (Earth)

Educational Q&A

The verse foregrounds satya (truth) as a defining royal virtue: a king’s legitimacy is not only hereditary (Ikṣvāku lineage) but ethical—truthful speech and truth-grounded valor are presented as the marks of ideal kingship.

Vaiśampāyana begins a new episode by introducing King Mahābhiṣa, a ruler of the Ikṣvāku line, praised for truthfulness and righteous prowess—preparing the listener for the subsequent events connected with his fate.