Ruru’s Lament and the Lifespan Exchange for Pramadvarā (रुरु–प्रमद्वरा आयुर्विभागः)
देवदूत उवाच अभिधत्से ह यद् वाचा रुरो दुःखेन तन्मृषा । यतो मर्त्यस्य धर्मात्मन् नायुरस्ति गतायुष:,देवदूतने कहा--धर्मात्मा रुक! तुम दुःखसे व्याकुल हो अपनी वाणीद्वारा जो कुछ कहते हो, वह सब व्यर्थ है; क्योंकि जिस मनुष्यकी आयु समाप्त हो गयी है, उसे फिर आयु नहीं मिल सकती। यह बेचारी प्रमद्वरा गन्धर्व और अप्सराकी पुत्री थी। इसे जितनी आयु मिली थी, वह पूरी हो चुकी है। अतः तात! तुम किसी तरह भी मनको शोकमें न डालो
devadūta uvāca | abhidhatse ha yad vācā ruro duḥkhena tan mṛṣā | yato martyasya dharmātman nāyur asti gatāyuṣaḥ ||
قال الرسول الإلهي: «يا صاحب البرّ، إن ما تنطق به في حزنك، وأنت ترفع صوتك بالنواح، باطلٌ لا طائل منه؛ فإن الفاني إذا انقضى أجله المقدر لا ينال حياةً من جديد.»
देवदूत उवाच
Grief-driven speech and pleading cannot reverse death once a mortal’s allotted lifespan is exhausted; the verse emphasizes acceptance of the fixed limit of human life and the futility of lamentation in such a case.
A divine messenger addresses Ruru, who is wailing in sorrow, and tells him that his words are ineffective because the person for whom he grieves has already reached the end of her destined lifespan.