Shloka 28
Ādi Parva, Adhyāya 85: Āṣṭaka–Yayāti संवादः
Merit-Exhaustion, Rebirth, and the Critique of Pride
काव्यस्योशनस: शापान्न च तृप्तोडस्मि यौवने । पूरो त्वं प्रतिपद्यस्व पाप्मानं जरया सह । कंचित् काल॑ चरेयं वै विषयान् वयसा तव,कविपुत्र शुक्राचार्यके शापसे मेरी यह दशा हुई है; किंतु मैं जवानीके भोगोंसे अभी तृप्त नहीं हुआ हूँ। पूरो! तुम बुढ़ापेके साथ मेरे दोषको ले लो और मैं तुम्हारी युवावस्था लेकर उसके द्वारा कुछ कालतक विषयभोग करूँगा। एक हजार वर्ष पूरे होनेपर मैं तुम्हें पुनः तुम्हारी जवानी दे दूँगा और बुढ़ापेके साथ अपना दोष ले लूँगा
kāvyasyōśanasaḥ śāpān na ca tṛpto ’smi yauvanae | pūro tvaṃ pratipadyasva pāpmānaṃ jarayā saha | kañcit kālaṃ careyaṃ vai viṣayān vayasā tava |
قال فايشَمبايانا: «بسبب لعنة كافْيَا أُشَنَس (شُكْرَأچاريا) آلَ بي الحال إلى ما ترى؛ ومع ذلك لم أرتوِ بعدُ من لذّات الشباب. يا بورو، تحمّل عني وِزري مع شيخوختي، وأنا آخذ منك الشباب، وبه أتمتّع بشهوات الحسّ زمنًا.»
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Unchecked desire does not naturally end with time; it can drive a person to shift burdens onto others. The verse foregrounds the ethical tension between personal craving (kāma) and responsibility for one’s own consequences (pāpmāna), highlighting that moral debt and suffering should not be transferred for the sake of pleasure.
The speaker (in the Yayāti episode) explains that due to Śukra’s curse he has become old, yet he still longs for youthful enjoyment. He asks Puru to accept his old age and moral taint, while he takes Puru’s youth to pursue sense-pleasures for a period.