Shloka 42
ययाति–अष्टक संवादः
Yayāti–Aṣṭaka Dialogue on Seniority, Merit, and Fate
वयो दास्यति ते पुत्रो यः स राजा भविष्यति । आयुष्मान् कीर्तिमांश्वैव बह्वपत्यस्तथैव च,शुक्राचार्यने कहा--नहुषनन्दन! तुम भक्तिभावसे मेरा चिन्तन करके अपनी वृद्धावस्थाका इच्छानुसार दूसरेके शरीरमें संचार कर सकोगे। उस दशामें तुम्हें पाप भी नहीं लगेगा। जो पुत्र तुम्हें (प्रसन्नतापूर्वक) अपनी युवावस्था देगा, वही राजा होगा, साथ ही दीर्घायु, यशस्वी तथा अनेक संतानोंसे युक्त होगा
vayo dāsyati te putro yaḥ sa rājā bhaviṣyati | āyuṣmān kīrtimāṁś caiva bahvapatyas tathaiva ca ||
قال شُكْرَة: «الابنُ الذي سيهبك شبابه سيكون الملك. وسيكون أيضًا طويل العمر، ذائع الصيت، كثير الذرية.» وفي سياق الحكاية تؤدي هذه الكلمات دور الحافز الأخلاقي: فالتضحية البنوية الطوعية تُجازى بسيادةٍ مشروعة ورخاء، بينما يُصوَّر فعل الأب الاستثنائي (نقل الشيخوخة إلى جسدٍ آخر) على أنه منزَّه عن الإثم إذا جرى تحت تأملٍ تعبّدي وبإذنٍ صحيح.
शुक्र उवाच
Educational Q&A
The verse links rightful kingship to selfless filial giving: the son who voluntarily sacrifices his youth for his father is promised sovereignty along with longevity, fame, and many descendants—presenting ethical reciprocity where devotion and duty yield social and cosmic reward.
Śukra pronounces a boon/prophecy: among the father’s sons, the one who agrees to give his youth will be elevated as king and will prosper. The statement sets the stakes for a forthcoming choice and establishes the moral logic behind the succession.