Shloka 62
ययाति–देवयानी संवादः
Yayāti–Devayānī Dialogue and Śukra’s Consent
दृष्टवा च त॑ पतितं ब्रह्मराशि- मुत्थापयामास मृतं कचो<डपि । विद्यां सिद्धां तामवाप्याभिवाद्य ततः कचस्तं गुरुमित्युवाच,मूर्तिमान् वेदराशिके तुल्य शुक्राचार्यको भूमिपर पड़ा देख कचने भी अपने मरे हुए गुरुको विद्याके बलसे जिलाकर उठा दिया और उस सिद्ध विद्याको प्राप्त कर लेनेपर गुरुको प्रणाम करके वे इस प्रकार बोले--
dṛṣṭvā ca taṁ patitaṁ brahmarāśim utthāpayāmāsa mṛtaṁ kaco 'pi | vidyāṁ siddhāṁ tām avāpya abhivādya tataḥ kacaḥ taṁ gurum ity uvāca ||
قال فَيْشَمْبَايَنَة: لما رأى كَچَا معلّمه—كأنه تجسيدٌ ساقطٌ لكنز الفيدا—مطروحًا ميتًا على الأرض، أقامه من جديد بقوة المعرفة. وبعد أن نال ذلك العلمَ مكتملاً، انحنى إجلالًا ثم خاطبه قائلًا: «يا مُعلّمي».
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Knowledge attains its highest value when guided by dharma: the student uses hard-won learning to serve and honor the teacher, showing gratitude and restraint rather than pride or exploitation of power.
Kaca finds his teacher dead and, using the perfected vidyā he has obtained, revives him. After successfully accomplishing this, he bows respectfully and addresses him as ‘Guru,’ reaffirming the teacher–student bond.