Ādi-parva, Adhyāya 73: Devayānī–Śarmiṣṭhā Dispute, Confinement in the Well, and Yayāti’s Rescue
अष्टावेव समासेन विवाहा धर्मत:ः स्मृता: । ब्राह्मो दैवस्तथैवार्ष: प्राजापत्यस्तथासुर:,धर्मशास्त्रकी दृष्टिसे संक्षेपसे आठ प्रकारके ही विवाह माने गये हैं--ब्राह्म, दैव, आर्ष, प्राजापत्य, आसुर, गान्धर्व, राक्षस तथा आठवाँ पैशाच।- स्वायम्भुव मनुका कथन है कि इनमें बादवालोंकी अपेक्षा पहलेवाले विवाह धर्मानुकूल हैं
aṣṭāveva samāsena vivāhā dharmataḥ smṛtāḥ | brāhmo daivastathaivārṣaḥ prājāpatyastathāsuraḥ ||
قال دوشيانتا: «على سبيل الإيجاز، إن تقليد الدارما يعترف بثمانية أنماط من الزواج: البراهما (Brāhma)، والدايفا (Daiva)، والآرشا (Ārṣa)، والبراجابَتيا (Prājāpatya)، والآسورا (Āsura)—وبالمفهوم تُضمّ الأنماط الثلاثة الباقية: الغاندارفَا (Gāndharva)، والراكشاسا (Rākṣasa)، والبايشاتشا (Paiśāca).» وفي هذا التأطير يُجعل الزواج مؤسسةً أخلاقية تحكمها تصنيفات الشاسترا، حيث تُعدّ بعض الصور أوفق بالدارما من غيرها.
दुष्यन्त उवाच
The verse teaches that marriage is not a single undifferentiated act but is ethically evaluated in dharma-śāstra through recognized categories; the tradition remembers eight forms, implying a hierarchy of moral acceptability.
Duṣyanta is speaking in a didactic mode, invoking dharma-tradition to classify forms of marriage, setting a normative framework for discussing marital legitimacy and conduct.