Shloka 19
Ādi-parva, Adhyāya 73: Devayānī–Śarmiṣṭhā Dispute, Confinement in the Well, and Yayāti’s Rescue
यथा त्वमर्हा सुश्रोणि सत्यमेतद् ब्रवीमि ते । एवमुक्त्वा स राजर्षिस्तामनिन्दितगामिनीम्,'सुश्रोणि! तुम राजभवनमें ही रहनेयोग्य हो। मैं तुमसे यह सच्ची बात कहता हूँ।” ऐसा कहकर राजर्षि दुष्यन्तने अनिन्द्यगामिनी शकुन्तलाका विधिपूर्वक पाणिग्रहण किया और उसके साथ एकान्तवास किया। फिर उसे विश्वास दिलाकर वहाँसे विदा हुए। जाते समय उन्होंने बार-बार कहा--'पवित्र मुसकानवाली सुन्दरी! मैं तुम्हारे लिये चतुरंगिणी सेना भेजूगा और उसीके साथ अपने राजभवनमें बुलवाऊँगा'
yathā tvam arhā suśroṇi satyam etad bravīmi te | evam uktvā sa rājarṣis tām aninditagāminīm |
قال فايشَمبايانا: «يا ذات الخصر الحسن، إنكِ حقًّا جديرة بالإقامة في القصر الملكي؛ وهذه حقيقة أقولها لكِ». ثم إن الحكيم الملك دُشيَنتا، بعد أن قال ذلك، أخذ يد شكونتلا—التي لا يُعاب سلوكها—أخذًا شرعيًّا على وفق الطقس، وعاش معها في خلوة. وبعد أن طمأنها، غادر ذلك الموضع. وكان وهو يمضي يكرر: «يا جميلة ذات الابتسامة الطاهرة، سأبعث من أجلك جيشًا ذا أربعة أركان، وبصحبته أستقدمك إلى قصري الملكي».
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage foregrounds ethical speech and royal responsibility: the king asserts he is speaking truthfully, frames the woman as worthy of royal status, and binds himself by promise—highlighting how dharma involves truthful assurance and accountable conduct, especially in matters of marriage and legitimacy.
Duṣyanta addresses Śakuntalā with respect, declaring she is fit for the royal palace and that he speaks the truth. He then performs a proper hand-taking (marriage rite) with her, stays with her privately, reassures her, and departs, promising to send a fourfold army to escort her to his palace.