Shloka 1
वंशानुकीर्तनम् — Genealogical Recitation from Dakṣa to Yayāti and the Establishment of the Paurava Line
अपन का छा | अफड-ए क्र सप्ततितमो< ध्याय: तपोवन और कण्वके आश्रमका वर्णन तथा राजा दुष्पन्तका उस आश्रममें प्रवेश वैशम्पायन उवाच ततो मृगसहस्राणि हत्वा सबलवाहन: । राजा मृगप्रसड्रेन वनमन्यद् विवेश ह,वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन्! तदनन्तर सेना और सवारियोंके साथ राजा दुष्यन्तने सहस्रों हिंसक पशुओंका वध करके एक हिंसक पशुका ही पीछा करते हुए दूसरे वनमें प्रवेश किया इस प्रकार श्रीमह्याभारत आदिपववके अन्तर्गत सम्भवपर्वमें शकुन्तलोपाख्यानविषयक सत्तरवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ७० ॥। नी डॉ ितण इज: एकसप्ततितमो<् ध्याय: राजा दुष्यन्तका शकुन्तलाके साथ वार्तालाप, शकुन्तलाके द्वारा अपने जन्मका कारण बतलाना तथा उसी प्रसंगमें विश्वामित्रकी तपस्यासे इन्द्रका चिन्तित होकर मेनकाको मुनिका तपोभंग करनेके लिये भेजना वैशम्पायन उवाच ततो<गच्छन्महाबाहुरेको<मात्यान् विसृज्य तान् | नापश्यच्चाश्रमे तस्मिंस्तमृषिं संशितव्रतम्
vaiśampāyana uvāca | tato mṛgasahasrāṇi hatvā sabalavāhanaḥ | rājā mṛgaprasāreṇa vanam anyad viveśa ha ||
قال فايشَمبايانا: ثم إنّ الملك (دوشيَنتا)، مصحوبًا بجيشه وركائبه، قتل آلافًا من وحوش البرّ؛ وباندفاع الصيد وهو يطارد حيوانًا واحدًا، دخل غابةً أخرى. ويُبرز هذا المقطع بأس الملك الحربي وقوّة الرغبة والمطاردة القلِقة التي قد تحمل المرء على تجاوز الحدود المألوفة—ممهِّدًا للانتقال من فعل الملوك إلى أجواء الغابات-الأشرم حيث يسود الدَّرْمَة والروحانية.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how powerful impulses—here, the hunt—can propel a ruler into new spaces and new moral contexts. It foreshadows a shift from royal violence and pursuit toward the disciplined, dharmic world of the hermitage, inviting reflection on restraint and the ethical redirection of power.
Vaiśampāyana narrates that King Duṣyanta, with his forces, kills many wild animals and, while chasing one, crosses into another forest—preparing the narrative movement toward the hermitage region associated with the Śakuntalā episode.