Shloka 111
आदि पर्व, अध्याय 67 — गान्धर्वविवाह-समयः
Duḥṣanta–Śakuntalā: Gandharva Marriage and Succession Condition
भीमसेनं तु वातस्य देवराजस्य चार्जुनम् । अश्रिनोस्तु तथैवांशौ रूपेणाप्रतिमौ भुवि,भीमसेनको वायुका और अर्जुनको देवराज इन्द्रका अंश जानो। रूप-सौन्दर्यकी दृष्टिसे इस पृथ्वीपर जिनकी समानता करनेवाला कोई नहीं था, वे समस्त प्राणियोंका मन मोह लेनेवाले नकुल और सहदेव अश्विनीकुमारोंके अंशसे उत्पन्न हुए थे। वर्चा नामसे विख्यात जो चन्द्रमाका प्रतापी पुत्र था, वही महायशस्वी अर्जुनकुमार अभिमन्यु हुआ। जनमेजय! उसके अवतार-कालनमें चन्द्रमाने देवताओंसे इस प्रकार कहा--
bhīmasenaṃ tu vātasya devarājasya cārjunam | aśvinostu tathaivāṃśau rūpeṇāpratimau bhuvi ||
قال فايشَمبايانا: اعلمْ أن بهيماسينا جزءٌ من فايُو، وأن أرجونا جزءٌ من إندرا، ملك الآلهة. وكذلك كان ناكولا وسهاديفا جزءين من التوأمين الأشفينيَّين—لا نظير لهما على الأرض في الحسن والبهاء، يأسران قلوب جميع الكائنات.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Exceptional strength, skill, and beauty are presented as gifts rooted in divine sources; the implied ethical lesson is that such endowments should be aligned with dharma—used for protection, justice, and restraint—rather than for arrogance or harm.
Vaiśampāyana explains the divine origins of the Pāṇḍava brothers: Bhīma is a portion of Vāyu, Arjuna of Indra, and Nakula–Sahadeva of the Aśvin twins, emphasizing their incomparable qualities as part of the epic’s genealogical and theological framing.