Shloka 127
Duḥṣantasya Vana-praveśaḥ
King Duḥṣanta’s Entry into the Forest Hunt
तेषामपरिमेयानां नामथेयानि सर्वश: । न शकक््यानि समाख्यातुं वर्षाणामयुतैरपि । एते तु कीर्तिता मुख्या यैराख्यानमिदं ततम्,कौरवोंके उस महासमरमें युद्ध करनेके लिये राजाओंके कई लाख योद्धा आये थे। दस हजार वर्षोतक गिनती की जाय तो भी उन असंख्य योद्धाओंके नाम पूर्णतः नहीं बताये जा सकते। यहाँ कुछ मुख्य-मुख्य राजाओंके नाम बताये गये हैं, जिनके चरित्रोंसे इस महाभारत-कथाका विस्तार हुआ है
teṣām aparimeyāṇāṃ nāmatheyāni sarvaśaḥ | na śakyāni samākhyātuṃ varṣāṇām ayutair api | ete tu kīrtitā mukhyā yair ākhyānam idaṃ tatam ||
«إن أسماء أولئك الذين لا يُحصَون (من الملوك والمحاربين) لا يمكن استقصاؤها على وجه التمام وفي كل تفصيل—even لو أُنفق في ذلك عشرات الألوف من السنين. لذلك لا يُذكر هنا إلا العظماء منهم، إذ بأفعالهم وحكاياتهم انبسط هذا السرد العظيم واكتمل.»
दाश उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the limits of exhaustive enumeration and the necessity of narrative selection: history becomes intelligible by focusing on key figures whose actions shape the larger ethical and social consequences.
The speaker explains that the assembled kings and warriors are too many to list completely, even over vast time; therefore only the foremost are named, since their stories provide the main threads by which the Mahābhārata’s account is unfolded.