Shloka 38
कुरुवंशप्रश्नः—दुःषन्तस्य राजधर्मवर्णनम्
Kuru Lineage Inquiry and the Portrait of King Duḥṣanta’s Rule
अह्वा यदेन: क्रियते इन्द्रियर्मनसापि वा । ज्ञानादज्ञानतो वापि प्रकरोति नरश्न यत्,दिनमें इन्द्रियों अथवा मनके द्वारा जो पाप बन जाता है अथवा मनुष्य जानकर या अनजानमें जो पाप कर बैठता है, वह सब महाभारतकी कथा सुनते ही नष्ट हो जाता है। इसमें भरतवंशियोंके महान् जन्म-वृत्तान्तका वर्णन है, इसलिये इसको “महाभारत” कहते हैं
vaiśampāyana uvāca | ahvā yad enaḥ kriyate indriyair manasāpi vā | jñānād ajñānato vāpi prakaro ti naraḥ yat |
قال فَيْشَمْبايَنَة: أيّ ذنبٍ يُرتكَب—بالحواس أو حتى بالعقل، عن علمٍ أو عن جهل، وبأيّ نوعٍ كان مما يقدر عليه الإنسان—فإنّه كلَّه يزول في اللحظة التي يُسمَع فيها خبرُ المهابهارتا. ولأنّه يضمّ السرد العظيم لمولد آل بهاراتا ونَسَبهم، سُمّي لذلك «المهابهارتا».
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse teaches the purificatory power of śravaṇa—hearing the Mahābhārata. Even sins arising through senses or mind, done knowingly or unknowingly, are said to be cleansed by attentive listening to this sacred history, underscoring its ethical and transformative role.
Vaiśampāyana is praising the Mahābhārata to his listener, explaining why it bears the name “Mahābhārata”: it contains the great lineage and birth-history of the Bharatas and is presented as spiritually efficacious to hear.