अध्याय ५७ — राजोपरिचरवसोः धर्मोपदेशः, सत्यवत्याः उत्पत्तिः, व्यासजन्म च
Adhyāya 57: Indra’s Counsel to King Vasu; Origin of Satyavatī; Birth of Vyāsa
एते वासुकिजा नागा: प्रविष्टा हव्यवाहने । अन्ये च बहवो विप्र तथा वै कुलसम्भवा: । प्रदीप्ताग्नौ हुता: सर्वे घोररूपा महाबला:,ये वासुकिके वंशज नाग थे, जिन्हें अग्निमें प्रवेश करना पड़ा। विप्रवर! ऐसे ही दूसरे भी बहुत-से महाबली और भयंकर सर्प थे, जो उसी कुलमें उत्पन्न हुए थे। वे सब-के-सब सर्पसत्रकी प्रज्वलित अग्निमें आहुति बन गये थे
ete vāsukijā nāgāḥ praviṣṭā havyavāhane | anye ca bahavo vipra tathā vai kulasambhavāḥ | pradīptāgnau hutāḥ sarve ghorarūpā mahābalāḥ |
قال شَوْنَكَة: «إن هؤلاء النُّغَا، المولودين من سلالة فاسُكي، أُكرهوا على دخول نار حاملة القرابين. وكثيرون غيرهم أيضًا، أيها البراهمن—مولودون كذلك في العشيرة نفسها—مروّعو الهيئة عظامُ القوة، قد التهمتهم نارُ القربان المتأججة إذ صاروا جميعًا قرابين فيها.»
शौनक उवाच
The verse highlights how destructive outcomes follow when a powerful ritual is fueled by vengeance rather than restraint and dharma: even formidable beings become victims when anger turns sacrifice into slaughter.
Śaunaka describes the ongoing serpent-sacrifice in which Nāgas—especially those of Vāsuki’s lineage and many others of the same clan—are drawn into and consumed by the blazing sacrificial fire as offerings.