Shloka 24

Garuḍa Learns the Cause of Vinatā’s Bondage and the Nāgas Demand Amṛta (Ādi Parva, Adhyāya 23)

Devanagari script

भयान्विता नभसि विमानगामिनो विमानिता विपथगतिं प्रयान्ति ते । ऋषे: सुतस्त्वमसि दयावत: प्रभो महात्मन: खगवर कश्यपस्य ह,पक्षिराज! प्रभो! विमानपर चलनेवाले देवता आपके तेजसे तिरस्कृत एवं भयभीत हो आकाशकमें पथ भ्रष्ट हो जाते हैं। आप दयालु महात्मा महर्षि कश्यपके पुत्र हैं

Translation

يا ملك الطير، يا ربّ! إن الآلهة السائرين في الفيمانا (المركبات السماوية) يذلّهم نورك ويُفزعهم، حتى يضلّوا السبيل في السماء. أنت ابنُ المهرشي كاشيابا، العظيم النفس، الرحيم.

Word by Word

भय-अन्विताःendowed with fear, frightened

नभसिin the sky

विमान-गामिनःmoving in aerial cars (vimānas)

विमानिताःdishonoured, slighted

विपथ-गतिम्a wrong course/wayward path

प्रयान्तिthey go, proceed

तेthey

ऋषेःof the sage

सुतःson

त्वम्you

असिare

दयावतःof the compassionate one

प्रभोO lord

महात्मनःof the great-souled one

खग-वरO best of birds

कश्यपस्यof Kaśyapa

हindeed, surely

पक्षि-राजO king of birds

प्रभोO lord

Speaker

शौनक उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes