Shloka 5

Devanagari script

अश्वसेनो5भवत्‌ तत्र तक्षकस्य सुतो बली । स यत्नमकरोतू तीव्रं मोक्षार्थ जातवेदस:,परंतु तक्षकका बलवान पुत्र अश्वसेन वहीं रह गया था। उसने उस आगसे अपनेको छुड़ानेके लिये बड़ा भारी प्रयत्न किया

Transliteration

Vaiśampāyana uvāca |

aśvaseno 'bhavat tatra takṣakasya suto balī |

sa yatnam akarot tīvraṁ mokṣārthaṁ jātavedasaḥ ||

Translation

قال فايشَمبايانا: هناك كان أَشْوَسِينَا—الابن القوي لتَكْشَكَ—قد وقع في قلب المحنة. وإذ كان يصارع من أجل بقائه، بذل جهدًا شديدًا ليتخلّص من جَاتَفِيدَس، النار الآكلة. ويبرز هذا المشهد غريزة صون الحياة وسط الكارثة، والعواقب الصارمة التي تطلقها أفعال التدمير.

Word by Word

• अश्वसेनः: Ashvasena
• अश्वसेनः: Karta
• Type: Noun
• Root: अश्वसेन
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• अभवत्: was/became
• Type: Verb
• Root: भू
• Form: Imperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र

• तक्षकस्य: of Takshaka
• Type: Noun
• Root: तक्षक
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• सुतः: son
• सुतः: Karta
• Type: Noun
• Root: सुत
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• बली: strong, mighty
• Type: Adjective
• Root: बलिन्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• सः: he
• सः: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• यत्नम्: effort
• यत्नम्: Karma
• Type: Noun
• Root: यत्न
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• अकरोत्: made/did
• Type: Verb
• Root: कृ
• Form: Imperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada

• तीव्रम्: intense, severe
• Type: Adjective
• Root: तीव्र
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• मोक्षार्थम्: for the sake of release/escape
• मोक्षार्थम्: Prayojana
• Type: Indeclinable
• Root: मोक्षार्थ

• जातवेदसः: from Jātavedas (Agni, fire)
• जातवेदसः: Apadana
• Type: Noun
• Root: जातवेदस्
• Form: Masculine, Ablative, Singular

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Aśvasena
• Takṣaka
• Jātavedas (Agni/fire)