Shloka 34
अग्निभय-प्रसङ्गे मन्दपालस्य शोकः
Mandapāla’s Lament amid the Threat of Fire
Devanagari script
वैशम्पायन उवाच एवमुक्त: स भगवान् दाशाहेंणार्जुनेन च तैजसं रूपमास्थाय दावं दग्धुं प्रचक्रमे,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! श्रीकृष्ण और अर्जुनके ऐसा कहनेपर भगवान् अग्निने तेजोमय रूप धारण करके खाण्डववनको सब ओरसे जलाना आरम्भ कर दिया
Transliteration
vaiśampāyana uvāca | evam uktaḥ sa bhagavān dāśārheṇārjunena ca taijasaṃ rūpam āsthāya dāvaṃ dagdhuṃ pracakrame |
Translation
قال فَيْشَمْبايَنَة: «فلما خوطِبَ كذلك من كِرِشْنَةَ الداشارهيّ ومن أرجونا، اتخذ إلهُ النارِ المباركُ هيئةً متلألئةً متوهّجة، وشرع يحرق غابةَ خاندَفَ من كلِّ جانب».
Word by Word
वैशम्पायनःVaiśampāyana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
Karta
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular
एवम्thus
एवम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootएवम्
उक्तःhaving been addressed
उक्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootवच्
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
भगवान्the blessed lord (Agni)
भगवान्:
Karta
TypeNoun
Rootभगवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
दाशार्हेणby Dāśārha (Kṛṣṇa)
दाशार्हेण:
Karana
TypeNoun
Rootदाशार्ह
FormMasculine, Instrumental, Singular
अर्जुनेनby Arjuna
अर्जुनेन:
Karana
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Instrumental, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
तैजसम्fiery, radiant
तैजसम्:
Karma
TypeAdjective
Rootतैजस
FormNeuter, Accusative, Singular
रूपम्form
रूपम्:
Karma
TypeNoun
Rootरूप
FormNeuter, Accusative, Singular
आस्थायhaving assumed
आस्थाय:
TypeVerb
Rootआ-स्था
FormAbsolutive (Gerund)
दावम्the forest-conflagration / forest
दावम्:
Karma
TypeNoun
Rootदाव
FormMasculine, Accusative, Singular
दग्धुम्to burn
दग्धुम्:
TypeVerb
Rootदह्
FormInfinitive
प्रचक्रमेbegan / set about
प्रचक्रमे:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-क्रम्
FormPerfect, 3rd, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaJ
JanamejayaA
AgniK
Kṛṣṇa (Dāśārha)A
ArjunaK
Khāṇḍava forestVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes