Shloka 17
Khāṇḍava-dāha: Indra’s Countermeasures and the Nāga Aśvasena’s Escape (आदि पर्व, अध्याय २१८)
ममैषा भगिनी पार्थ सारणस्य सहोदरा । सुभद्रा नाम भद्रं ते पितुर्में दयिता सुता । यदि ते वर्तते बुद्धिर्वक्ष्यामि पितरं स्वयम्,“कुन्तीनन्दन! यह मेरी बहिन और सारणकी सगी बहिन है, तुम्हारा कल्याण हो, इसका नाम सुभद्रा है। यह मेरे पिताकी बड़ी लाड़िली कन्या है। यदि तुम्हारा विचार इससे ब्याह करनेका हो तो मैं पितासे स्वयं कहूँगा'
vaiśampāyana uvāca |
mamaiṣā bhaginī pārtha sāraṇasya sahodarā |
subhadrā nāma bhadraṁ te pitur meṁ dayitā sutā |
yadi te vartate buddhir vakṣyāmi pitaraṁ svayam |
قال فايشَمبايانا: «يا بارثا، هذه أختي، وهي أيضًا الأخت الشقيقة لسارَنا. اسمها سوبهادرا؛ فليحلّ بك الخير. إنها ابنة أبي المحبوبة الغالية. فإن كانت نيتك أن تتزوجها، فسأكلم أبي بنفسي.»
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharmic social conduct around marriage: intention should be made clear, and elders/guardians are approached openly. It also underscores responsibility within kinship—using family ties to facilitate a rightful alliance rather than acting impulsively.
A speaker identifies Subhadrā to Arjuna (Pārtha), describing her lineage and cherished status in the family, and offers to formally convey Arjuna’s wish to marry her to the father (Vasudeva), indicating a move toward an arranged, socially sanctioned union.