Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

अध्याय १८४ — भैक्षविभागः, शयनविधानम्, धृष्टद्युम्नस्य निवेदनम्

Alms Distribution, Night Lodging, and Dhṛṣṭadyumna’s Report

कक ५ 520० "2 582 2223 आ »“१>+ "| 2 से 3९८४ ही ; #90500 2 ३ +्जछ रे |, ९ पश्यन्तो रमणीयानि वनानि च सरांसि च । तत्र तत्र वसन्तश्व शनैर्जग्मुर्महारथा:,महारथी पाण्डव मार्गमें अनेकानेक रमणीय वन और सरोवर देखते तथा उन-उन स्थानोंमें डेरा डालते हुए धीरे-धीरे आगे बढ़ते गये

paśyanto ramaṇīyāni vanāni ca sarāṃsi ca | tatra tatra vasantas te śanair jagmur mahārathāḥ ||

قال فَيْشَمْبايَنَة: وبينما كانوا يمضون في سفرهم، أبصر أولئك المقاتلون العظام على المركبات غاباتٍ بهيجة وبحيراتٍ كثيرة. وكانوا ينزلون هنا وهناك على الطريق، ويتقدمون رويدًا رويدًا بخطى موزونة، كمسافرين منضبطين لا كفارّين مستعجلين.

पश्यन्तःseeing
पश्यन्तः:
Karta
TypeVerb
Rootपश्यत् (√दृश्)
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ), परस्मैपदी-प्रयोग (कर्तरि), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
रमणीयानिdelightful, charming
रमणीयानि:
Karma
TypeAdjective
Rootरमणीय
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
वनानिforests
वनानि:
Karma
TypeNoun
Rootवन
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
and
:
TypeIndeclinable
Root
सरांसिlakes, ponds
सरांसि:
Karma
TypeNoun
Rootसरस्
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
and
:
TypeIndeclinable
Root
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
तत्रthere (here and there)
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
वसन्तःdwelling, camping
वसन्तः:
Karta
TypeVerb
Rootवसत् (√वस्)
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ), परस्मैपदी-प्रयोग (कर्तरि), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
and
:
TypeIndeclinable
Root
शनैःslowly, gradually
शनैः:
TypeIndeclinable
Rootशनैस्/शनैः
जग्मुःwent, proceeded
जग्मुः:
TypeVerb
Root√गम्
Formलिट् (परिपूर्ण भूत/परफेक्ट), प्रथम, बहुवचन, परस्मैपदम्
महारथाःgreat warriors
महारथाः:
Karta
TypeNoun
Rootमहारथ
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
M
mahārathāḥ (great warriors)
F
forests (vanāni)
L
lakes/ponds (sarāṃsi)

Educational Q&A

The verse highlights steadiness and self-control in adversity: even powerful heroes proceed calmly, pausing appropriately, observing the world without being driven by haste—an ethic of disciplined endurance.

The narrator describes the heroes traveling onward; they look upon beautiful forests and lakes and, camping at different spots along the route, continue their journey slowly and steadily.