Shloka 40
धृष्टद्युम्नेन समागतक्षत्रियगणगणना
Dhṛṣṭadyumna’s Enumeration of Assembled Kṣatriyas
Devanagari script
सच तां पूरयामास लक्ष्म्या लक्ष्मीवतां वर: । अयोध्यां व्योम शीतांशु: शरत्काल इवोदित:,जैसे शीतल किरणोंवाले चन्द्रमा शरत्कालमें उदित हो आकाशको अपनी ज्योत्स्नासे जगमग कर देते हैं, उसी प्रकार लक्ष्मीवानोंमें श्रेष्ठ नरेशने उस अयोध्यापुरीको शोभासे परिपूर्ण कर दिया
Translation
ذلك الملكُ، خيرُ من نالَ حظَّ لاكشمي، ملأ أيوذيا بهاءً ونعمة. وكما يطلعُ القمرُ ذو الأشعةِ الباردة في فصل الخريف فيُضيءُ السماءَ بضيائه، كذلك أشرقَت المدينةُ بجلاله وزينته.
Word by Word
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
ताम्that (city)
ताम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Accusative, Singular
पूरयामासfilled, made full
पूरयामास:
TypeVerb
Rootपूर्
FormPerfect (Liṭ), Third, Singular, Parasmaipada
लक्ष्म्याwith splendor/fortune
लक्ष्म्या:
Karana
TypeNoun
Rootलक्ष्मी
FormFeminine, Instrumental, Singular
लक्ष्मीवताम्of the fortunate/splendid ones
लक्ष्मीवताम्:
TypeAdjective
Rootलक्ष्मीवत्
FormMasculine, Genitive, Plural
वरःthe best, the foremost
वरः:
Karta
TypeNoun
Rootवर
FormMasculine, Nominative, Singular
अयोध्याम्Ayodhyā (the city)
अयोध्याम्:
Karma
TypeNoun
Rootअयोध्या
FormFeminine, Accusative, Singular
व्योमthe sky
व्योम:
Karma
TypeNoun
Rootव्योमन्
FormNeuter, Accusative, Singular
शीतांशुःthe moon (cool-rayed one)
शीतांशुः:
Karta
TypeNoun
Rootशीतांशु
FormMasculine, Nominative, Singular
शरत्कालःthe autumn season
शरत्कालः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशरत्काल
FormMasculine, Nominative, Singular
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
उदितःrisen, arisen
उदितः:
TypeAdjective
Rootउदित
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (kta), उद् + इ (उदेति)
Speaker
गन्धर्व उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes