Shloka 32
और्वकृत-क्रोधाग्नि-निग्रहः
Aurva’s Containment of the Wrath-Fire
Devanagari script
अस्या नूनं विशालाक्ष्या: सदेवासुरमानुषम् । लोकं निर्मथ्य धात्रेदं रूपमाविष्कृतं कृतम्,वे सोचने लगे, निश्चय ही ब्रह्माने देवता, असुर और मनुष्योंसहित सम्पूर्ण लोकोंके सौन्दर्य-सेन्धुको मथकर इस विशाल नेत्रोंवाली किशोरीके इस मनोहर रूपका आविष्कार किया होगा
Translation
وأخذ يقول في نفسه: «لا ريب أنّ الدهاتر، براهما الخالق، قد خضَّ جمال العوالم كلّها—بما فيها من آلهةٍ وأَسُرَةٍ وبشر—واستخلص خلاصته، ثم أظهر هذا الحسن البديع في هذه الفتاة الواسعة العينين».
Word by Word
अस्याःof this (girl)
अस्याः:
Sambandha
TypePronoun
Rootइदम्
FormFeminine, Genitive, Singular
नूनम्surely, indeed
नूनम्:
TypeIndeclinable
Rootनूनम्
विशालाक्ष्याःof the large-eyed one
विशालाक्ष्याः:
Sambandha
TypeNoun
Rootविशालाक्षी
FormFeminine, Genitive, Singular
सhe
स:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
देवgod (i.e., Brahmā/creator)
देव:
Karta
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Nominative, Singular
असुरasura
असुर:
Karta
TypeNoun
Rootअसुर
FormMasculine, Nominative, Singular
मानुषम्human (as a class)
मानुषम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमानुष
FormNeuter, Accusative, Singular
लोकम्world
लोकम्:
Karma
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Accusative, Singular
निर्मथ्यhaving churned/extracted (by churning)
निर्मथ्य:
TypeVerb
Rootनिर्मथ्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), Non-finite
धात्राby the creator (Brahmā)
धात्रा:
Karana
TypeNoun
Rootधातृ
FormMasculine, Instrumental, Singular
इदम्this
इदम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormNeuter, Nominative, Singular
रूपम्form, beauty
रूपम्:
Karta
TypeNoun
Rootरूप
FormNeuter, Nominative, Singular
आविष्कृतम्made manifest, revealed
आविष्कृतम्:
TypeVerb
Rootआविष्कृ
Formक्त (past passive participle), Neuter, Nominative, Singular
कृतम्made, fashioned
कृतम्:
TypeVerb
Rootकृ
Formक्त (past passive participle), Neuter, Nominative, Singular
Speaker
गन्धर्व उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes