Shloka 14
Vasiṣṭhasya śokaḥ, Vipāśā–Śatadrū-nāmākaraṇam, Kalmāṣapādasya bhaya-prasaṅgaḥ (Ādi Parva 167)
ततः संवत्सरस्यान्ते द्रुपदं स द्विजोत्तम: । उपयाजोडब्रवीत् काले राजन् मधुरया गिरा,तदनन्तर एक वर्ष बीतनेपर द्विजश्रेष्ठ उपयाजने उपयुक्त अवसरपर मधुर वाणीमें द्रपदसे कहा--'राजन! मेरे बड़े भाई याज एक समय घने वनमें विचर रहे थे। उन्होंने एक ऐसी जमीनपर गिरे हुए फलको उठा लिया, जिसकी शुद्धिके सम्बन्धमें कुछ भी पता नहीं था
tataḥ saṃvatsarasyānte drupadaṃ sa dvijottamaḥ | upayājo ’bravīt kāle rājan madhurayā girā ||
فلما انقضت سنةٌ كاملة، خاطب أوبَيَاجا—وهو أرفعُ البراهمة—الملكَ دْرُوبَدَةَ في الوقت الملائم، بكلامٍ لطيف: «أيها الملك، ثَمَّةَ أمرٌ يخصّ أخي الأكبر ياجا: فقد كان يومًا يتجوّل في غابةٍ كثيفة، فالتقط ثمرةً ساقطةً من أرضٍ لا يُدرى أهي طاهرةٌ أم لا…»
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds dharma through two linked ideals: (1) speaking at the right time with gentle, respectful words, and (2) careful discernment about purity and the ethical acceptability of food or offerings whose source is uncertain.
After a year, Upayāja approaches King Drupada and begins a narrative involving his elder brother Yāja, introducing an incident from the forest about taking a fallen fruit from an unknown (possibly impure) place—setting up a discussion relevant to conduct and ritual propriety.