Shloka 9
आदि पर्व — अध्याय 148: कुन्ती–ब्राह्मणसंवादः (दुःखमूल-प्रश्नः) / Kuntī and the Brahmin: Inquiry into the Root of Suffering
सुष्वाप विगतज्ञाना मृतकल्पा नराधिप । अथ प्रवाते तुमुले निशि सुप्ते जने तदा,परंतु दैवेच्छासे उस भोजके समय एक भीलनी अपने पाँच बेटोंके साथ वहाँ भोजनकी इच्छासे आयी, मानो कालने ही उसे प्रेरित करके वहाँ भेजा था। वह भीलनी मदिरा पीकर मतवाली हो चुकी थी। उसके पुत्र भी शराब पीकर मस्त थे। राजन! शराबके नशेमें बेहोश होनेके कारण अपने सब पुत्रोंके साथ वह उसी घरमें सो गयी। उस समय वह अपनी सुध- बुध खोकर मृतक-सी हो रही थी। रातमें जब सब लोग सो गये, उस समय सहसा बड़े जोरकी आँधी चली। तब भीमसेनने उस जगह आग लगा दी, जहाँ पुरोचन सो रहा था। फिर उन्होंने लाक्षागृहके प्रमुख द्वारपर आग लगायी
suṣvāpa vigatajñānā mṛtakalpā narādhipa | atha pravāte tumule niśi supte jane tadā ||
قال فايشَمبايانا: أيها الملك، لقد نامت وقد زال وعيُها، مطروحةً كالميتة. ثم في جوف الليل، حين كان الناس نيامًا، هبّت فجأةً ريحٌ عاصفةٌ عاتية. (وفي ذلك الوقت بعينه، وبانقلاب القضاء، جاءت امرأةٌ بهيلية مع أبنائها الخمسة تلتمس الطعام، كأنما ساقتها المنيّة. وكانت هي وأبناؤها—وقد سكروا كذلك—نائمين في ذلك البيت بلا إحساس، كأن لا حياة فيهم. فاغتنم بهيماسينا ظلمة الليل والعاصفة، فأشعل النار في الموضع الذي كان بوروتشانا مضطجعًا فيه، ثم أضرمها في الباب الرئيس لبيت اللَّكّ.)
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how delusion and intoxication lead to helplessness, while also showing the grim ethical complexity of survival under treachery: when faced with an attempted murder (the lac-house plot), the protagonists act decisively, and the narrative frames the unfolding as strongly shaped by daiva (fate).
During the night, when everyone is asleep and a violent wind rises, a Bhil woman and her five sons—drunk and senseless—sleep in the lac-house. In that moment Bhīma ignites the area where Purocana sleeps and then sets the main gate ablaze, advancing the Pandavas’ escape from the deadly trap.