Shloka 7
आदि पर्व — अध्याय 148: कुन्ती–ब्राह्मणसंवादः (दुःखमूल-प्रश्नः) / Kuntī and the Brahmin: Inquiry into the Root of Suffering
निषादी पज्चपुत्रा तु तस्मिन् भोज्ये यदृच्छया । अन्नार्थिनी समभ्यागात् सपुत्रा कालचोदिता,परंतु दैवेच्छासे उस भोजके समय एक भीलनी अपने पाँच बेटोंके साथ वहाँ भोजनकी इच्छासे आयी, मानो कालने ही उसे प्रेरित करके वहाँ भेजा था। वह भीलनी मदिरा पीकर मतवाली हो चुकी थी। उसके पुत्र भी शराब पीकर मस्त थे। राजन! शराबके नशेमें बेहोश होनेके कारण अपने सब पुत्रोंके साथ वह उसी घरमें सो गयी। उस समय वह अपनी सुध- बुध खोकर मृतक-सी हो रही थी। रातमें जब सब लोग सो गये, उस समय सहसा बड़े जोरकी आँधी चली। तब भीमसेनने उस जगह आग लगा दी, जहाँ पुरोचन सो रहा था। फिर उन्होंने लाक्षागृहके प्रमुख द्वारपर आग लगायी
niṣādī pañcaputrā tu tasmin bhojye yadṛcchayā | annārthinī samabhyāgāt saputrā kālacoditā ||
قال فايشَمبايانا: وبمحض المصادفة، في ذلك الوقت من الوليمة، جاءت امرأة من النِّصادة (من قبائل الغابة) تلتمس الطعام، ومعها أبناؤها الخمسة، كأنما ساقها «الزمن/الكالَة» نفسه. وفي جريان القضاء، غدت قدومُها أداةً غير واعية في الحبكة الكبرى المحيطة ببيت اللَّكّ، مُثيرًا توتّرًا أخلاقيًّا صارخًا: فالأقوياء يطلبون النجاة والتدبير، بينما يُجرف الضعفاء إلى عواقب لم يختاروها ولم يفهموها.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds kāla (Time/fate) as a force that can draw ordinary, vulnerable people into the designs of the powerful. Ethically, it invites reflection on unintended victims and the moral cost that can accompany political survival and counter-plotting.
During a time of eating/feasting, a Niṣāda woman arrives by chance seeking food, accompanied by her five sons. The narrator frames her arrival as if propelled by Time, setting up her later role in the events connected with the lac-house plot.