Shloka 14
आदि पर्व — जातुगृह-प्रसङ्गः: विदुरप्रेषित-खनकस्य सूचना तथा पलायन-मार्ग-निर्माणम्
Adi Parva 135: The Miner’s Warning and Construction of the Escape Passage
'ये कुन्तीके तेजस्वी पुत्र हैं। ये ही पाण्डुके मझले बेटे हैं। ये देवराज इन्द्रकी संतान हैं। ये ही कुरुवंशके रक्षक हैं। अस्त्र-विद्याके विद्वानोंमें ये सबसे उत्तम हैं। ये धर्मात्माओं और शीलवानोंमें श्रेष्ठ हैं। शील और ज्ञानकी तो ये सर्वोत्तम निधि हैं।! उस समय दर्शकोंके मुखसे तुमुल ध्वनिके साथ निकली हुई ये बातें सुनकर कुन्तीके स्तनोंसे दूध और नेत्रोंसे स्नेहके आँसू बहने लगे। उन दुग्धमिश्रित आँसुओंसे कुन्तीदेवीका वक्ष:स्थल भीग गया || ११-- १३ || तेन शब्देन महता पूर्णश्रुतिरथाब्रवीत् । धृतराष्ट्रो नरश्रेष्ठो विदुरं हृष्टमानस:,वह महान् कोलाहल धृतराष्ट्रके कानोंमें भी गूँज उठा। तब नरश्रेष्ठ धृतराष्ट्र प्रसन्नचित्त होकर विदुरसे पूछने लगे--
tena śabdena mahatā pūrṇaśrutir athābravīt | dhṛtarāṣṭro naraśreṣṭho viduraṃ hṛṣṭamānasaḥ ||
«هؤلاء هم أبناءُ كونتي ذوو البأس والضياء؛ هذا هو الابنُ الأوسطُ لباندو. هذا هو وَلَدُ دِيفاراجا إندرا؛ هذا هو حامي سلالة الكورو. بين العارفين بفنون السلاح هو الأبرع؛ وبين أهل الدَّرما وأهل السيرة هو الأفضل؛ وهو كنزُ الخُلُق والمعرفة الأسمى!» وفي تلك اللحظة، إذ سمعت كونتي هذه الكلمات تخرج من أفواه المتفرّجين مع دويٍّ صاخب، سال اللبن من ثدييها، وانهمرت من عينيها دموعُ المودّة؛ فابتلَّ صدرُ السيدة كونتي بتلك الدموع الممزوجة باللبن. وبلغ ذلك الضجيج العظيم أذنَي دِهريتاراشترا أيضًا. عندئذٍ أخذ دِهريتاراشترا—خيرَ الرجال—وقد امتلأ قلبُه سرورًا، يسأل فيدورا.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a recurring Mahābhārata ethic: rulers are influenced by collective noise and praise, but true governance requires turning to wise counsel (Vidura) and dharma-based discernment rather than being carried away by excitement.
A loud commotion is heard; Pūrṇaśruti speaks in that context, and Dhṛtarāṣṭra—pleased by what he hears—begins to ask Vidura questions, signaling a shift to advisory dialogue within the royal court.