Shloka 79
Ādi-parva Adhyāya 132 — Duryodhana’s Instructions to Purocana at Vāraṇāvata
Lākṣāgṛha Planning
अन््यांश्व शिष्यान् भीमादीन् राज्ञश्वैवान्यदेशजान् | तथा च सर्वे तत् सर्व पश्याम इति कुत्सिता:,उन्होंने भीम आदि अन्य शिष्यों तथा दूसरे देशके राजाओंसे भी, जो वहाँ शिक्षा पा रहे थे, वैसा ही प्रश्न किया। प्रश्नके उत्तरमें सभीने (युधिष्ठिरकी भाँति ही) कहा--“हम सब कुछ देख रहे हैं।! यह सुनकर आचार्यने उन सबको झिड़ककर हटा दिया
anyāṁś ca śiṣyān bhīmādīn rājñaś caivānyadeśajān | tathā ca sarve tat sarva paśyāma iti kutsitāḥ ||
قال فايشَمبايانا: ثم طرح السؤال نفسه على سائر التلاميذ—بهيمة ومن معه—وعلى الملوك القادمين من أقاليم أخرى ممن كانوا يتعلّمون هناك. فلما أجابوا جميعًا: «نحن نرى كلَّ شيء»، عدَّ المعلّم جوابهم مستوجبًا للوم، فزجرهم وصرفهم. ويُبيّن هذا أن ادّعاء الإدراك أو الكفاءة وحده لا يكفي؛ فرياضة التعلّم تتطلّب تمييزًا وبصيرةً وتواضعًا، وجوابًا يوافق الامتحان الذي قصده المعلّم لا مجرد الكلام العام.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Learning is not validated by a blanket claim like “we see everything.” The teacher’s rebuke implies that true knowledge requires discernment and an answer that reflects careful understanding of what is being tested, along with humility before instruction.
The teacher repeats a question to other students—Bhīma and the rest—and to princes from other regions studying there. They all respond similarly, “We see everything,” and the teacher, finding the response improper, scolds them and sends them away.