Shloka 58
Ādi-parva Adhyāya 132 — Duryodhana’s Instructions to Purocana at Vāraṇāvata
Lākṣāgṛha Planning
तथैव हृष्टवदनस्तथैवादीनमानस: । छित्त्वाविचार्य तं प्रादाद् द्रोणायाड्गुछ्ठमात्मन:,द्रोणाचार्यका यह दारुण वचन सुनकर सदा सत्यपर अटल रहनेवाले एकलव्यने अपनी प्रतिज्ञाकी रक्षा करते हुए पहलेकी ही भाँति प्रसन्नमुख और उदारचित्त रहकर बिना कुछ सोच-विचार किये अपना दाहिना अँगूठा काटकर द्रोणाचार्यको दे दिया
tathaiva hṛṣṭavadanastathaivādīnamānasaḥ | chittvāvicārya taṃ prādād droṇāyāṅguṣṭhamātmanaḥ ||
قال فايشَمبايانا: وهكذا أيضاً، بالوجه البشوش نفسه وبالعقل السخيّ الهادئ نفسه، ومن غير أن يقف للتفكير، قطع إيكالافيا إبهامه وأعطاه لدرونا. وبذلك صان عهده، مقدِّماً الوفاء بالوعد وتعظيم المعلم على الخسارة الشخصية.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical weight of keeping one’s pledge and the intensity of guru-bhakti: Ekalavya chooses unwavering fidelity and self-sacrifice over self-interest, illustrating how dharma can demand painful personal cost.
After hearing Droṇa’s harsh demand for guru-dakṣiṇā, Ekalavya—still smiling and undisturbed—cuts off his own thumb without hesitation and presents it to Droṇa.