Shloka 51
Ādi-parva Adhyāya 132 — Duryodhana’s Instructions to Purocana at Vāraṇāvata
Lākṣāgṛha Planning
Devanagari script
ददर्श मलदिग्धाड़ं जटिलं चीरवाससम् । एकलव्यं धनुष्याणिमस्यन्तमनिशं शरान्,वहाँ पहुँचकर उन्होंने एकलव्यको देखा, जो हाथमें धनुष ले निरन्तर बाणोंकी वर्षा कर रहा था। उसके शरीरपर मैल जम गया था। उसने सिरपर जटा धारण कर रखी थी और वस्त्रके स्थानपर चिथड़े लपेट रखे थे
Translation
ولما بلغا المكان أبصرا إيكالافيا: جسده ملطّخ بالأوساخ، وشَعره معقودٌ جَطًا، وقد لفّ على بدنه خِرَقًا بدل الثياب. وكان قابضًا على قوسه، يرمي السهام بلا انقطاع.
Word by Word
ददर्शsaw
ददर्श:
Karta
TypeVerb
Rootदृश्
Formलिट् (परोक्शभूत/परफेक्ट), 3, singular, परस्मैपद
मलदिग्धाङ्गम्with limbs smeared with dirt
मलदिग्धाङ्गम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमलदिग्धाङ्ग
Formneuter, accusative, singular
जटिलम्matted-haired
जटिलम्:
Karma
TypeAdjective
Rootजटिल
Formneuter, accusative, singular
चीरवाससम्wearing rags as clothing
चीरवाससम्:
Karma
TypeAdjective
Rootचीरवासस्
Formneuter, accusative, singular
एकलव्यम्Ekalavya
एकलव्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootएकलव्य
Formmasculine, accusative, singular
धनुष्याणिम्bow in hand (lit. bow-hand/with bow in hand)
धनुष्याणिम्:
Karma
TypeNoun
Rootधनुष्याणि
Formneuter, accusative, singular
अस्यन्तम्shooting, hurling
अस्यन्तम्:
Karma
TypeVerb
Rootअस् (क्षेपणे)
Formशतृ (वर्तमान कृदन्त), masculine, accusative, singular
अनिशम्unceasingly, constantly
अनिशम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअनिश
शरान्arrows
शरान्:
Karma
TypeNoun
Rootशर
Formmasculine, accusative, plural
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes