Shloka 49
धृतराष्ट्र–दुर्योधन संवादः
Vāraṇāvata-vivāsana-nīti: Dhṛtarāṣṭra and Duryodhana’s Policy Dialogue
अश्वृत्थामैव बालो<यं तस्मान्नाम्ना भविष्यति । सुतेन तेन सुप्रीतो भारद्वाजस्ततो5भवत्,उसे सुनकर अन्तरिक्षमें स्थित किसी अदृश्य चेतनने कहा--“इस बालकके चिल्लाते समय अश्वके समान शब्द सम्पूर्ण दिशाओंमें गूँज उठा है; अतः यह अअश्वत्थामा नामसे ही प्रसिद्ध होगा।” उस पुत्रसे भरद्वाजनन्दन द्रोणको बड़ी प्रसन्नता हुई
Vaiśampāyana uvāca: Aśvatthāmaiva bālo ’yaṃ tasmān nāmnā bhaviṣyati | sutena tena suprīto Bhāradvājas tato ’bhavat ||
قال فايشَمبايانا: «إن هذا الطفل سيُعرَف حقًّا باسم أَشْوَتْثَامَان؛ فلذلك يحمل هذا الاسم». ولما سمع درونا، ابن بهاردفاجا، أن صرخة الرضيع قد دوّت في كل الجهات كصوت الفرس، امتلأ سرورًا عميقًا بذلك الابن.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how identity in epic culture is shaped by observable signs and communal recognition: a name is not merely a label but a marker of perceived nature and future reputation, while parental joy is framed as a dharmic affirmation of lineage and continuity.
The narrator states that the child will be known as Aśvatthāmā, a name linked to the horse-like resonance of his cry; as a result, Droṇa (called ‘Bhāradvāja’s son’) becomes very pleased with his newborn son.