Shloka 6
Kuntī’s Appeal for Progeny and the Vyuṣitāśva–Bhadrā Precedent (कुन्ती-पाण्डु संवादः; व्युषिताश्व-भद्रा आख्यानम्)
तिष्ठन्तं राजसमितौ पुरन्दरमिवापरम् | त॑ दृष्टवा सानवद्याज्ी कुन्तिभोजसुता शुभा,उस राजसमाजमें वे द्वितीय इन्द्रके समान विराजमान थे। निर्दोष अंगोंवाली कुन्तिभोजकुमारी शुभलक्षणा कुन्ती स्वयंवरकी रंगभूमिमें नरश्रेष्ठ पाण्डुको देखकर मन- ही-मन उन्हें पानेके लिये व्याकुल हो उठी। उसके सब अंग कामसे व्याप्त हो गये और चित्त एकबारगी चंचल हो उठा
Vaiśaṃpāyana uvāca |
tiṣṭhantaṃ rājasamitau purandaram ivāparam |
taṃ dṛṣṭvā sānavadyāṅgī kuntibhojasutā śubhā |
svayaṃvararaṅgabhūmau naraśreṣṭhaṃ pāṇḍuṃ vilokya manasā tam avāptum vyākulābhavat |
tasyāḥ sarvāṅgāni kāmena vyāptāni, cittaṃ ca sahasā cañcalaṃ babhūva ||
قال فَيْشَمْبايَنَة: في مجمع الملوك كان قائمًا متألقًا كأنه إندرا ثانٍ. فلما رأت كونتي—ابنة كونتيبوجا، ذات الطالع السعيد، كاملة الأعضاء بلا عيب—ذلك الرجل الأوّل، باندو (Pāṇḍu)، في ساحة السَّوَيَمْفَرَة، اضطرب قلبها شوقًا إلى نيله. فسرى الهوى في كيانها كله، واضطرب عقلها من فوره.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how powerful impressions (darśana) can stir the mind instantly; even in a public, dharmic setting like a svayaṃvara, desire arises naturally. The ethical emphasis is not on condemning attraction but on recognizing the mind’s sudden instability and the need for discernment and self-governance in royal and marital choices.
In the svayaṃvara context, Pāṇḍu stands in the royal assembly shining like a second Indra. Kuntī, the daughter of Kuntibhoja, sees him and becomes inwardly eager to obtain him as her chosen husband; love overwhelms her body and her mind becomes restless.