Shloka 16
Ruru–Ḍuṇḍubha Saṃvāda: Śāpa, Mokṣa, and Ahiṃsā-Upadeśa
Chapter 11
ब्राह्मणस्य परो धर्मो वेदानां धारणापि च । क्षत्रियस्य हि यो धर्म: स हि नेष्येत वै तव,“वह वेद-वेदांगोंका विद्वान् और समस्त प्राणियोंको अभय देनेवाला होता है। अहिंसा, सत्यभाषण, क्षमा और वेदोंका स्वाध्याय निश्चय ही ये ब्राह्मणके उत्तम धर्म हैं। क्षत्रियका जो धर्म है वह तुम्हारे लिये अभीष्ट नहीं है
brāhmaṇasya paro dharmo vedānāṃ dhāraṇāpi ca | kṣatriyasya hi yo dharmaḥ sa hi neṣyeta vai tava ||
قال دُندُبْهَا (Ḍuṇḍubha): «إن أعلى دارما للبراهمي هي حفظ الڤيدا وحملها ودراستها. وأما دارما الكشترية (kṣatriya) فليست مما ينبغي لك أن تسعى إليه.» ومن جهة الأخلاق، يرسم المتكلم حدًّا واضحًا بين السبل: فطريق البراهمي قائم على العلم وضبط النفس وصدق القول والحِلم واللاعنف؛ أما طريق الكشترية فيتمحور حول القوة والقتال—وهو غير ملائم هنا لمن التزم بانضباط الڤيدا وبحماية الكائنات بسلوكٍ قويم.
डुण्ड्रुभ उवाच
Educational Q&A
The verse teaches varṇa-appropriate duty: a brāhmaṇa’s supreme obligation is to preserve and cultivate Vedic knowledge and virtues like restraint and non-violence, while the kṣatriya’s martial duty is not appropriate for someone committed to the brāhmaṇa path.
Ḍuṇḍrubha is advising or admonishing someone by distinguishing brāhmaṇa and kṣatriya duties, urging the listener to adhere to the brāhmaṇa ideal of Vedic guardianship rather than adopting a warrior’s mode of action.