Shloka 60
Ādi Parva, Adhyāya 103 — Dhṛtarāṣṭra–Gāndhārī Vivāha: Proposal, Consent, and the Vow
सत्यवत्या सह मिथ: कृत्वा निश्चयमात्मवान् | विवाहं कारयिष्यन्तं भीष्म॑ं काशिपते: सुता | ज्येष्ठा तासामिदं वाक्यमब्रवीद्धसलती तदा,धर्मज्ञ एवं जितात्मा भीष्मजी इस प्रकार धर्मपूर्वक अलौकिक पराक्रम करके माता सत्यवतीसे सलाह ले एक निश्चयपर पहुँचकर भाई विचित्रवीर्यके विवाहकी तैयारी करने लगे। काशिराजकी उन कन्याओंमें जो सबसे बड़ी थी, वह बड़ी सती-साध्वी थी। उसने जब सुना कि भीष्मजी मेरा विवाह अपने छोटे भाईके साथ करेंगे, तब वह उनसे हँसती हुई इस प्रकार बोली--
vaiśampāyana uvāca | satyavatyā saha mithaḥ kṛtvā niścayam ātmavān | vivāhaṃ kārayiṣyantaṃ bhīṣmaṃ kāśipateḥ sutā | jyeṣṭhā tāsām idaṃ vākyam abravīd dhāsalatī tadā ||
قال فايشَمبايانا: وبعد أن تشاور بِهِيشْما مع سَتْيَڤَتِي، وهو ضابطٌ لنفسه، وبلغا معًا قرارًا راسخًا، شرع في ترتيب الزواج. عندئذٍ قالت الابنة الكبرى لملك كاشي لبِهِيشْما—وهي تبتسم في تلك اللحظة—حين سمعت أنه يريد أن يزوّجها لأخيه الأصغر.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds dharma as disciplined resolve in governance and family duty: Bhīṣma, after consulting Satyavatī, proceeds with a politically proper marriage arrangement. Yet it also sets up an ethical question—whether a dharma-framed royal decision adequately accounts for an individual woman’s prior commitment and agency—an issue that becomes central in the ensuing narrative.
Bhīṣma, having reached a decision with Satyavatī, prepares to arrange a marriage (for his younger brother). The eldest princess of Kāśī, smiling, begins to speak to Bhīṣma after hearing that he plans to marry her to his brother—introducing her objection and the conflict that follows.