Shloka 49
Ādi Parva, Adhyāya 103 — Dhṛtarāṣṭra–Gāndhārī Vivāha: Proposal, Consent, and the Vow
अस्त्रेण चास्याथैन्द्रेण न््यवधीत् तुरगोत्तमान् | कन्याहेतोर्नरश्रेष्ठ भीष्म: शान्तनवस्तदा,तत्पश्चात् ऐन्द्रास्त्रद्वारा उसके उत्तम अश्वोंको यमलोक पहुँचा दिया। नरश्रेष्ठ] उस समय शान्तनुनन्दन भीष्मने कनन््याओंके लिये युद्ध करके शाल्वको जीत लिया और नुृपश्रेष्ठ शाल्वका भी केवल प्राणमात्र छोड़ दिया। जनमेजय! उस समय शाल्व अपनी राजधानीको लौट गया और धर्मपूर्वक राज्यका पालन करने लगा। इसी प्रकार शत्रुनगरीपर विजय पानेवाले जो-जो राजा वहाँ स्वयंवर देखनेकी इच्छासे आये थे, वे भी अपने-अपने देशको चले गये। प्रहार करनेवाले योद्धाओंमें श्रेष्ठ भीष्म उन कन्याओंको जीतकर हस्तिनापुरको चल दिये; जहाँ रहकर धर्मात्मा कुरुवंशी राजा विचित्रवीर्य इस पृथ्वीका शासन करते थे
astreṇa cāsyātha aindreṇa nyavadhīt turagottamān | kanyāhetor naraśreṣṭho bhīṣmaḥ śāntanavas tadā ||
قال فايشَمبايانا: ثم إنَّ بهيشما، بسلاح إندرا، صرع خيلَ شالڤا المختارة. ومن أجل الأميرات قاتل بهيشما—ابن شانتانو، وخير الرجال—فغلب شالڤا في المعركة ولم يُبقِ له إلا الحياة. فعاد شالڤا إلى عاصمته وحكم مملكته وفق الدارما. وكذلك انصرف سائر الملوك الذين قدموا لمشاهدة السْوَيَمْڤَرَة إلى أقاليمهم. وبعد أن ظفر بمدينة العدو، مضى بهيشما، أبرعَ المحاربين في الضرب، إلى هاستينابورا ومعه الأميرات، حيث كان ملك الكورو التقيّ ڤيتشيتراڤيرْيا يحكم الأرض.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even in warfare, dharma includes restraint: Bhīṣma achieves his objective and defeats Śālva, yet spares his life, and the defeated king returns to righteous rule—showing that victory should restore order rather than become cruelty.
Bhīṣma uses the Aindra weapon to destroy Śālva’s best horses, wins the battle connected with the maidens’ svayaṃvara, and then departs for Hastināpura with the maidens for Vicitravīrya, while Śālva and the other kings withdraw to their kingdoms.