Shloka 28
Ādi Parva, Adhyāya 103 — Dhṛtarāṣṭra–Gāndhārī Vivāha: Proposal, Consent, and the Vow
ववृषु: शरवर्षेण वर्षेणेवाद्रिमम्बुदा: । स तं बाणमयं वर्ष शरैरावार्य सर्वतः,राजन! उन नरेशोंने भीष्मजीपर एक ही साथ दस हजार बाण चलाये; परंतु भीष्मजीने उन सबको अपने ऊपर आनेसे पहले बीचमें ही विशाल पंखयुक्त बाणोंकी बौछार करके शीघ्रतापूर्वक काट गिराया। तब वे सब राजा उन्हें चारों ओरसे घेरकर उनके ऊपर उसी प्रकार बाणोंकी झड़ी लगाने लगे, जैसे बादल पर्वतपर पानीकी धारा बरसाते हैं। भीष्मजीने सब ओरसे उस बाण-वर्षाको रोककर उन सभी राजाओंको तीन-तीन बाणोंसे घायल कर दिया। तब उनमेंसे प्रत्येकने भीष्मजीको पाँच-पाँच बाण मारे
vavṛṣuḥ śaravarṣeṇa varṣeṇevādrim ambudāḥ | sa taṃ bāṇamayaṃ varṣaṃ śarair āvārya sarvataḥ, rājan |
قال فايشَمبايانا: أمطر الملوك وابلًا من السهام كأن السحب تصبّ المطر على جبل. غير أنّ بهيشما، أيها الملك، صدَّ ذلك السيل المصنوع من النبال من كل جهة بسهامه هو، فاعترضه قبل أن يمسّه، وكبح الهجوم وهو مُحاط من كل جانب—مُظهرًا انضباط السلاح وإحكام فنون القتال كما يليق بأعظم كشتريا في ساحة الحرب.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights kṣatriya-dharma in practice: steadiness under pressure, disciplined skill, and the capacity to protect oneself and one’s side without panic. Ethical emphasis lies in mastery and restraint—meeting force with trained control rather than uncontrolled rage.
A group of kings unleash a heavy volley of arrows at Bhīṣma, compared to clouds raining on a mountain. Bhīṣma counters by intercepting and blocking the incoming arrow-storm from all directions with his own arrows, even while surrounded.