Shloka 9
Kuru Prosperity under Bhīṣma and the Succession of Pāṇḍu (कुरुराष्ट्रसमृद्धिः पाण्डुराज्यप्राप्तिश्च)
तस्मिन् विमर्दे तुमुले शस्त्रवर्षममाकुले । मायाधिको<वधीदू वीरं गन्धर्व: कुरुसत्तमम्,तदनन्तर उसके साथ कुरक्षेत्रमें राजा चित्रांगदका बड़ा भारी युद्ध हुआ। गन्धर्वराज और कुरुराज दोनों ही बड़े बलवान थे। उनमें सरस्वती नदीके तटपर तीन वर्षोतक युद्ध होता रहा। अस्त्र-शस्त्रोंकी वर्षासे व्याप्त उस घमासान युद्धमें मायामें बढ़े-चढ़े हुए गन्धर्वने कुरुश्रेष्ठ वीर चित्रांगगका वध कर डाला
tasmin vimarde tumule śastravarṣam amākule | māyādhiko 'vadhīd vīraṃ gandharvaḥ kurusattamam ||
في ذلك الصدام العاصف، وسط مطرٍ من السلاح يبعث على الاضطراب، قتل الغندرفا—وقد فاق خصمه بقوة المايا—ذلك البطل، خيرَ رجال الكورو. وتُبرز الحادثة أن البأس الحربي وحده قد يُغلب إذا امتلك أحد الطرفين مهارةً فوق بشرية أسمى، وأن المُلكَ والذِّكرَ الحسن يظلان عرضةً لقوى تتجاوز حدود القتال المألوف.
(गन्धर्व उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the limits of conventional valor: in warfare, outcomes may hinge on extraordinary powers (māyā) and forces beyond ordinary skill, reminding readers that fame and sovereignty are fragile and not solely secured by strength.
A fierce melee erupts with weapons flying like rain; in that chaos, the Gandharva—stronger in magical power—kills the Kuru-best warrior/king (identified in the surrounding narrative as Citrāṅgada).