Shloka 40
अनुक्रमणिकाध्यायः (Anukramaṇikā Adhyāya) — Invocation, Narrator Frame, and Textual Scope
एवमेतदनाद्यन्तं भूतसंहारकारकम् । अनादिनिधन लोके चक्र सम्परिवर्तते,इस प्रकार यह अनादि और अनन्त काल-चक्र लोकमें प्रवाहरूपसे नित्य घूमता रहता है। इसीमें प्राणियोंकी उत्पत्ति और संहार हुआ करते हैं। इसका कभी उद्धव और विनाश नहीं होता
evam etad anādy-antaṁ bhūta-saṁhāra-kārakam | anādi-nidhanaṁ loke cakraṁ samparivartate ||
وهكذا تدور في العالم عجلةُ الزمان التي لا بدء لها ولا انتهاء، دورانًا لا ينقطع. وفي جريانها المتصل تنشأ الكائنات وتفنى؛ فلا أصل لها ولا فناء نهائيّ. ويؤكّد المقطع منظورًا أخلاقيًّا عن عدم الدوام والنظام الكونيّ: تتبدّل أحوال الأفراد، أمّا القانون الأكبر لصيرورةٍ دوريةٍ فيبقى ثابتًا.
Educational Q&A
The verse teaches that the world is governed by an eternal, beginningless and endless cycle (cakra) in which beings are repeatedly born and dissolved. Recognizing this cosmic rhythm encourages detachment from transient gains and losses and respect for the larger order (niyati/kāla) that frames human action.
The text pauses to state a general truth about the revolving wheel of time in the world: creation and destruction of beings occur within it, and the cycle itself is described as without origin or end. It functions as a reflective, philosophical remark rather than a specific action scene.