Previous Verse
Next Verse

Kurma Purana — Purva Bhaga, Shloka 18

Ikṣvāku-vaṃśa (Genealogy) culminating in Rāma; Setu-liṅga Māhātmya; Continuation through Kuśa and Lava

भरतो लक्ष्मणश्चैव शत्रुघ्नश्च महाबलः / सर्वे शक्रसमा युद्धे विष्णुशक्तिसमन्विताः / जज्ञे रावणनाशार्थं विष्णुरंशेन विश्वकृत्

bharato lakṣmaṇaścaiva śatrughnaśca mahābalaḥ / sarve śakrasamā yuddhe viṣṇuśaktisamanvitāḥ / jajñe rāvaṇanāśārthaṃ viṣṇuraṃśena viśvakṛt

وُلد بهاراتا ولاكشمانا وشتروغنا العظيم القوة؛ كلّهم سواءٌ لإندرا في ساحة القتال، ومؤيَّدون بشَكتي فيشنو. ولأجل هلاك رافانا وُلِد خالقُ العالم نفسه بوصفه جزءًا من فيشنو.

bharataḥBharata
bharataḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbharata (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन, पुंलिङ्ग
lakṣmaṇaḥLakṣmaṇa
lakṣmaṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootlakṣmaṇa (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन, पुंलिङ्ग
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण/निश्चयार्थक (emphatic particle)
śatrughnaḥŚatrughna
śatrughnaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśatrughna (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन, पुंलिङ्ग
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
mahābalaḥmighty
mahābalaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + bala (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमास (‘great strength’ → ‘mighty’); प्रथमा, एकवचन, पुंलिङ्ग
sarveall (of them)
sarve:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural), पुंलिङ्ग
śakra-samāḥequal to Indra
śakra-samāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśakra (प्रातिपदिक) + sama (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (उपमान-तत्पुरुष: ‘equal to Śakra/Indra’); प्रथमा, बहुवचन, पुंलिङ्ग
yuddhein battle
yuddhe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootyuddha (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (Locative/7th), एकवचन, नपुंसकलिङ्ग
viṣṇu-śakti-samanvitāḥendowed with Viṣṇu’s power
viṣṇu-śakti-samanvitāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootviṣṇu (प्रातिपदिक) + śakti (प्रातिपदिक) + samanvita (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (instrumental/association sense: ‘endowed with Viṣṇu’s power’); samanvita = क्त-प्रत्ययान्त; प्रथमा, बहुवचन, पुंलिङ्ग
jajñewas born
jajñe:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√jan (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, आत्मनेपद
rāvaṇa-nāśa-arthamfor the destruction of Rāvaṇa
rāvaṇa-nāśa-artham:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootrāvaṇa (प्रातिपदिक) + nāśa (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (चतुर्थी/षष्ठीभाव: ‘for the purpose of Rāvaṇa’s destruction’); द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (artha-śabdaḥ पुंलिङ्ग; here adverbial accusative of purpose)
viṣṇuḥViṣṇu
viṣṇuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootviṣṇu (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन, पुंलिङ्ग
aṃśenaby a portion (of himself)
aṃśena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootaṃśa (प्रातिपदिक)
Formतृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन, पुंलिङ्ग
viśvakṛtcreator of the universe
viśvakṛt:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootviśva (प्रातिपदिक) + √kṛ (धातु) → kṛt (कृदन्त)
Formतत्पुरुषसमास (‘maker of the universe’); कृत्-प्रत्ययान्त (agent noun), प्रथमा, एकवचन, पुंलिङ्ग

Narrator (Purāṇic narration, traditionally Sūta/compilers within the Kurma Purana frame)

Primary Rasa: vira

Secondary Rasa: adbhuta

B
Bharata
L
Lakshmana
S
Shatrughna
S
Shakra (Indra)
V
Vishnu
R
Ravana
V
Vishvakrit (Creator)

FAQs

It frames the Supreme as capable of purposeful manifestation: the cosmic Lord (viśva-kṛt) appears as a viṣṇu-aṃśa (partial divine descent), indicating a transcendent reality that can assume forms to restore dharma without losing its supremacy.

No explicit yogic technique is taught in this verse; instead it supplies the theological basis for sādhanā—devotion and contemplation of the Lord’s avatāra as a dharma-restoring power, a theme that later supports Kurma Purana’s broader yoga-śāstra and Pāśupata-oriented discipline.

Directly it centers on Viṣṇu’s śakti and avatāra-purpose; indirectly, within the Kurma Purana’s Shaiva–Vaishnava synthesis, such divine power (śakti) and world-guidance is understood as compatible with Īśvara theology that the text often presents in a non-sectarian, harmonizing way.