Home›Garuda Purana›Preta Kalpa›Adhyaya 4›Shloka 38
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 38

Dāna as Prāyaścitta; Deathbed Gifts; Antyeṣṭi Procedures; Nārāyaṇa-bali for Untimely Deaths

Devanagari script

आसन्नमरणो मत्यश्चेत्तीर्थं प्रतिनयिते / तीर्थप्राप्तौ भवेन्मुक्तिर्म्रियते यदि मार्गगः / पदेपदे क्रतुसमं भवेत्तस्य न संशयः

Transliteration

āsannamaraṇo matyaścettīrthaṃ pratinayite / tīrthaprāptau bhavenmuktirmriyate yadi mārgagaḥ / padepade kratusamaṃ bhavettasya na saṃśayaḥ

Translation

إن كان إنسانٌ دنا أجله يُساق إلى تيرثا (tīrtha)؛ موضع الحج المقدّس، فإذا بلغ ذلك التيرثا نال التحرر. وإن مات وهو في الطريق، فلكل خطوة من رحلته ثوابٌ كقربانٍ ويديّ؛ ولا شك في ذلك.

Word by Word
आसन्नमरणःone whose death is near
आसन्नमरणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootआसन्न (कृदन्त) + मरण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—कर्मधारयः (आसन्नं मरणं यस्य)
मर्त्यःa mortal man
मर्त्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
चेत्if
चेत्:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootचेत् (अव्यय)
Formशर्तार्थक-निपातः (if)
तीर्थम्a sacred place
तीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
प्रतिनयितेleads (him) towards
प्रतिनयिते:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति-√नी (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
तीर्थप्राप्तौupon reaching the tīrtha
तीर्थप्राप्तौ:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ + प्राप्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (तीर्थस्य प्राप्तिः)
भवेत्would be
भवेत्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
मुक्तिःliberation
मुक्तिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
म्रियतेdies
म्रियते:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√मृ (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
यदिif
यदि:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्ययम् (if)
मार्गगःbeing on the road
मार्गगः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमार्ग + ग (कृदन्त; √गम्)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (मार्गे गः = on the way)
पदेat (each) step
पदे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम् (अव्ययीभावार्थे पुनरुक्तिः)
पदेat (each) step
पदे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; पुनरुक्तिः (pade pade = at every step)
क्रतुसमम्equal to a (Vedic) sacrifice
क्रतुसमम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootक्रतु (प्रातिपदिक) + सम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (क्रतुना समम् = equal to a sacrifice)
भवेत्would be
भवेत्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formविधिलिङ्, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), एकवचनम्; सर्वनाम
नno/not
न:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपातः
संशयःdoubt
संशयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
Speaker

Lord Vishnu (speaking to Garuda/Vinata-putra)

Philosophical Teaching

Concept: Approaching a tīrtha at life’s end grants moksha upon arrival; dying en route still yields immense merit at every step (kratu-sama).

Vedantic Theme: Grace mediated through sacred geography and intention (saṅkalpa) at the threshold of death; transformation of action into liberative merit.

Application: If feasible, support the dying person’s wish to be taken toward a sacred place; if travel is impossible, emulate ‘tīrtha-gamana’ through mental pilgrimage, sacred water, and focused remembrance.

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Geographic Context

Type: tirtha

Cross References

Related Themes: Garuda Purana 2.4.37 (antya-kala saṃnyāsa); Garuda Purana 2.4.39 (fasting vow at appointed time); Garuda Purana 2.4.41 (post-death cleansing rites)

Characters & Entities
V
Vishnu
G
Garuda
T
Tirtha

FAQs

This verse states that escorting a person near death toward a tīrtha grants immense spiritual benefit: reaching it can lead to liberation, and even dying en route generates extraordinary merit.

It emphasizes the decisive power of end-of-life orientation (toward a sacred tīrtha): the intention and movement toward holiness accrue punya, shaping the soul’s post-death outcome toward upliftment and possible moksha.

Support the dying with sacred remembrance and dharmic surroundings—pilgrimage if feasible, or otherwise a tīrtha-like setting at home (holy water, mantra, and sattvic conduct), focusing on peace, devotion, and right intention.

←Previous Verse
Next Verse→