Shloka 27

Tīrtha-Māhātmya: Catalog of Sacred Places and the Supreme Inner Tīrtha

सर्वा नद्यः सर्वशैलाः तीर्थं देवादिसेवितम् / श्रीरङ्गं च हरेस्तीर्थं तापी श्रेष्ठा महानदी

sarvā nadyaḥ sarvaśailāḥ tīrthaṃ devādisevitam / śrīraṅgaṃ ca harestīrthaṃ tāpī śreṣṭhā mahānadī

كلّ الأنهار وكلّ الجبال هي حقًّا تيرثات (tīrtha)، مزارات مقدّسة يجلّها الآلهة وسائر الكائنات السماوية ويخدمونها. وشري رانغا (Śrīraṅga) هو تيرثا هاري (Hari) الخاص، ونهر تابِي (Tāpi) هو الأسمى بين الأنهار العظام.

सर्वाःall
सर्वाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; विशेषण
नद्यःrivers
नद्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन
सर्वशैलाःall mountains
सर्वशैलाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व + शैल (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; कर्मधारय-समास (सर्वे शैलाः)
तीर्थम्a sacred ford; pilgrimage place
तीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
देवादिसेवितम्served/visited by gods and others
देवादिसेवितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदेव + आदि + सेवित (सेव् धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; भूतकर्मणि क्त-प्रत्यय (past passive participle)
श्रीरङ्गम्Śrīraṅga (place/name)
श्रीरङ्गम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री + रङ्ग (प्रातिपदिके)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (श्रियः रङ्गः) नाम
and
:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
हरेःof Hari (Viṣṇu)
हरेः:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन
तीर्थम्tīrtha; sacred place
तीर्थम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
तापीthe Tāpi (Tapti) river
तापी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतापी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; नदी-नाम
श्रेष्ठाbest; excellent
श्रेष्ठा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषण
महानदीgreat river
महानदी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा + नदी (प्रातिपदिके)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्मधारय (महती नदी)

Lord Vishnu (speaking to Garuda/Vinatā-putra)

Concept: Sacredness pervades creation; yet certain loci (Hari’s tīrtha) intensify devotional access and merit.

Vedantic Theme: Īśvara immanence in the world (sarva-bhūta-stha); tīrtha as a support (ālambana) for bhakti and purification.

Application: Approach rivers/mountains with reverence and ecological restraint; undertake pilgrimage as bhakti-practice, not mere tourism; remember Hari at Śrīraṅga and in all waters.

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Type: temple-tīrtha and river

Related Themes: Garuda Purana 1.81 (catalog of tīrthas and rivers)

D
Devas
H
Hari (Vishnu)
Ś
Śrīraṅga
T
Tāpi (Tapti) River

FAQs

This verse frames rivers and mountains as inherently sacred tīrthas, honored even by devas, emphasizing pilgrimage as a dharmic means of purification and merit.

Indirectly: by elevating tīrtha-sevā and devotion to Hari’s holy places (like Śrīraṅga) as merit-producing actions, it supports the broader Garuda Purana theme that one’s deeds and sacred observances shape post-death outcomes.

Treat natural sacred sites with reverence (non-pollution, ethical conduct), and if undertaking pilgrimage, pair it with devotion and disciplined living rather than viewing it as merely travel.